Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6
Devanagari script
करमुक्तं यथा चक्रं विष्णुना प्रभविष्णुना । महावेगं महायामं रक्षितं तेजसा मम
Transliteration
karamuktaṃ yathā cakraṃ viṣṇunā prabhaviṣṇunā | mahāvegaṃ mahāyāmaṃ rakṣitaṃ tejasā mama
Translation
यथा प्रभविष्णुना विष्णुना करमुक्तं चक्रं महावेगं महायामं च गच्छति, तथा मम तेजसा तत् धार्यते रक्ष्यते च।
Word by Word
कर-मुक्तम्released from the hand
कर-मुक्तम्:
Karma (Object complement/कर्म)
TypeAdjective
Rootकर (प्रातिपदिक) + मुक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (करात् मुक्तम् = released from the hand); विशेषण (चक्रम्)
यथाas/like
यथा:
Kriya-visheshana (Comparative/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative: ‘as/like’)
चक्रम्discus (chakra)
चक्रम्:
Upamana/Drishtanta (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
विष्णुनाby Viṣṇu
विष्णुना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd case), एकवचन (instrumental)
प्रभविष्णुनाby the mighty/powerful (Viṣṇu)
प्रभविष्णुना:
Karana (Instrument qualifier/करण)
TypeAdjective
Rootप्रभविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; विशेषण (विष्णुना)
महावेगम्of great speed
महावेगम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहā (उपसर्ग/पूर्वपद) + वेग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (महान् वेगः यस्य तत्) विशेषण (रक्षितम्/चक्रम्)
महायामम्of great range/extent
महायामम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहā (पूर्वपद) + याम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय; विशेषण
रक्षितम्protected
रक्षितम्:
Kriya (Predicative participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formक्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘protected/guarded’
तेजसाby (my) power/splendour
तेजसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया, एकवचन
ममof me/my
मम:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (genitive pronoun)
Speaker
Mārkaṇḍeya (narrating); theological reflection attributed to Śiva in context
Visual Art Cues
Scene: A blazing discus arcs across the sky, released from Viṣṇu’s hand; behind it, an aura of protective spiritual radiance sustains its flight—cosmic wind-lines and light-trails.
Characters & Entities
V
ViṣṇuC
Cakra (discus)Ś
Śiva (implied as 'my tejas')FAQs
Divine powers operate in harmony—cosmic protection and efficacy arise from unified sacred energy (tejas).
No specific tīrtha is named; this is doctrinal imagery within the Revā Khaṇḍa narrative.
None.