Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

Devanagari script

मेघनादसुगम्भीरं सर्वावयवसुन्दरम् । शय्यामध्यगतं देवमपश्यं पुरुषोत्तमम्

Transliteration

meghanādasugambhīraṃ sarvāvayavasundaram | śayyāmadhyagataṃ devamapaśyaṃ puruṣottamam

Translation

मेघनादसुगम्भीरं सर्वावयवसुन्दरम् । शय्यामध्यगतं देवमपश्यं पुरुषोत्तमम् ॥

Word by Word

• मेघनादसुगम्भीरम्: deep as thunder-cloud sound
• मेघनादसुगम्भीरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मेघनाद (प्रातिपदिक) + सुगम्भीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मेघनादेन सुगम्भीरः इति)

• सर्वावयवसुन्दरम्: beautiful in all limbs
• सर्वावयवसुन्दरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + अवयव (प्रातिपदिक) + सुन्दर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वेषाम् अवयवानां सुन्दरम्)

• शय्या: on the bed
• शय्या: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शय्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• मध्यगतम्: gone to/lying in the middle
• मध्यगतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मध्य (प्रातिपदिक) + गत (गम्-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कृदन्तः—क्त (past passive participle) ‘गत’; समासः—तत्पुरुषः (मध्यं गतः)

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अपश्यम्: I saw
• अपश्यम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत/Imperfect), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• पुरुषोत्तमम्: the Supreme Person
• पुरुषोत्तमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (उत्तमः पुरुषः)

Speaker

Unspecified narrator (addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee beholds Puruṣottama seated/reclining in the center of a couch, thunder-deep voice implied, the body radiant and perfectly proportioned; the moment is intimate yet cosmic.

Characters & Entities

• Puruṣottama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The culmination of sacred seeking is direct apprehension of Puruṣottama—beauty and power unified in the divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is embedded in the Revā Khaṇḍa milieu; it does not name a single tirtha but reinforces the sanctity of the Revā sacred circuit.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a darśana-centered narration.