
अस्मिन्नध्याये मार्कण्डेयः राजानं प्रति तीर्थयात्राक्रमं तथा प्रसिद्धस्य लिङ्गस्य तत्त्वमहिमानं च उपदिशति। भृगुकच्छे स्थितं जालेश्वरं नाम प्राचीनं स्वयम्भूलिङ्गं ‘कालाग्निरुद्र’ इति विख्यातं निर्दिश्यते। तत्क्षेत्रं क्षेत्रपापनिवृत्त्यर्थं करुणया प्रादुर्भूतं, पापशमनं दुःखनाशनं च परमं पावनकेन्द्रमिति वर्ण्यते। पूर्वकल्पे असुरैस्त्रैलोक्ये आक्रान्ते वेदकर्मधर्मयोः क्षये च कालाग्निरुद्रात् आद्यः धूमः प्रादुरभवत्; तस्माद्धूमात् लिङ्गं प्रकट्य सप्तपातालानि भित्त्वा दक्षिणावटयुक्ते पिटे प्रतिष्ठितमिति आख्यानम्। तत्र ज्वालाजन्यं कुण्डं शिवेन पुरदाहसम्बद्धं, तथा धूमावर्त इव भ्रमराकारः प्रदेशश्च निर्दिश्यते। विधिः—तीर्थे नर्मदाजले च स्नानं, पितृणां श्राद्धं, त्रिलोचनस्य पूजनं, कालाग्निरुद्रनामजपश्च; एतेन ‘परमा गतिः’ लभ्यते इति फलश्रुतिः। तथा काम्यकर्माणि, शान्त्यपायनिवारणकर्माणि, शत्रुक्षयहेतवः प्रयत्नाः, वंशसम्बद्धाश्च संकल्पाः अत्र शीघ्रं सिद्धिं यान्तीत्यपि तीर्थप्रभावरूपेण प्रतिपाद्यते।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । जालेश्वरं ततो गच्छेल्लिङ्गमाद्यं स्वयम्भुवः । कालाग्निरुद्रं विख्यातं भृगुकच्छे व्यवस्थितम्
श्रीमार्कण्डेय उवाच—ततः जालेश्वरं गच्छेत्, स्वयम्भूः आद्यं लिङ्गं; भृगुकच्छे व्यवस्थितं कालाग्निरुद्र इति विख्यातम्।
Verse 2
सर्वपापप्रशमनं सर्वोपद्रवनाशनम् । क्षेत्रपापविनाशाय कृपया च समुत्थितम्
सर्वपापप्रशमनं सर्वोपद्रवनाशनम्; क्षेत्रसम्बद्धपापानां विनाशाय कृपया समुत्थितम्।
Verse 3
पुरा कल्पेऽसुरगणैराक्रान्ते भुवनत्रये । वेदोक्तकर्मनाशे च धर्मे च विलयं गते
पुरा कल्पेऽसुरगणैः भुवनत्रये आक्रान्ते, वेदोक्तकर्मनाशे च, धर्मे च विलयं गते।
Verse 4
देवर्षिमुनिसिद्धेषु विश्वासपरमेषु च । कालाग्निरुद्रादुत्पन्नो धूमः कालोद्भवोद्भवः
देवर्षिमुनिसिद्धेषु विश्वासपरमेषु च, कालाग्निरुद्रादुत्पन्नो धूमः कालोद्भवोद्भवः।
Verse 5
धूमात्समुत्थितं लिङ्गं भित्त्वा पातालसप्तकम् । अवटं दक्षिणे कृत्वा लिङ्गं तत्रैव तिष्ठति
धूमात्समुत्थितं लिङ्गं भित्त्वा पातालसप्तकम्; अवटं दक्षिणे कृत्वा लिङ्गं तत्रैव तिष्ठति।
Verse 6
तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ कुण्डं ज्वालासमुद्भवम् । यत्र सा पतिता ज्वाला शिवस्य दहतः पुरम्
तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ ज्वालासमुद्भवं कुण्डं विद्यते। यत्र शिवेन पुरं दहता सा ज्वाला पतिता।
Verse 7
तत्रावटं समुद्भूतं धूमावर्तस्ततोऽभवत् । तस्मिन्कुण्डे तु यः स्नानं कृत्वा वै नर्मदाजले
तत्रावटः समुद्भूतः, ततो धूमावर्तोऽभवत्। तस्मिन्कुण्डे नर्मदाजले यः स्नानं कृत्वा वै…
Verse 8
कुर्याच्छ्राद्धं पितृभ्यो वै पूजयेच्च त्रिलोचनम् । कालाग्निरुद्रनामानि स गच्छेत्परमां गतिम्
पितृभ्यः श्राद्धं कृत्वा त्रिलोचनं पूजयेत्। कालाग्निरुद्रनामानि जपन् स परमां गतिं गच्छेत्।
Verse 9
यत्किंचित्कामिकं कर्म ह्याभिचारिकमेव वा । रिपुसंक्षयकृद्वापि सांतानिकमथापि वा । अत्र तीर्थे कृतं सर्वमचिरात्सिध्यते नृप
यत्किंचित्कामिकं कर्म, आभिचारिकमेव वा। रिपुसंक्षयकृद्वापि सान्तानिकमथापि वा—अत्र तीर्थे कृतं सर्वमचिरात्सिध्यते नृप।
Verse 187
अध्याय
अध्यायः (अध्यायचिह्नम्)।