Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 16

Devanagari script

रूपमैश्वर्यमतुलं सौभाग्यं संततिं पराम् । लभते सप्तजन्मानि नित्यं नित्यं पुनः पुनः

Transliteration

rūpamaiśvaryamatulaṃ saubhāgyaṃ saṃtatiṃ parām | labhate saptajanmāni nityaṃ nityaṃ punaḥ punaḥ

Translation

रूपम् ऐश्वर्यम् अतुलं सौभाग्यं सन्ततिं पराम्। लभते सप्तजन्मानि नित्यं नित्यं पुनः पुनः॥

Word by Word

• रूपम्: beauty/form
• रूपम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• ऐश्वर्यम्: prosperity/lordship
• ऐश्वर्यम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: ऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अतुलम्: incomparable
• अतुलम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘ऐश्वर्यम्’ (वा समस्त-फलसमूह) इत्यस्य विशेषणम्

• सौभाग्यम्: good fortune
• सौभाग्यम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: सौभाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• संततिम्: progeny/lineage
• संततिम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: संतति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• पराम्: excellent/supreme
• पराम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘संततिम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• लभते: obtains
• लभते: क्रिया (Predicate)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन

• सप्तजन्मानि: for seven births
• सप्तजन्मानि: कर्म/कालपरिमाण (Extent)
• Type: Noun
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन; समासः—द्विगुः (सप्त जन्मानि)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: क्रियाविशेषण (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (adverb)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: क्रियाविशेषण (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुनरुक्त-क्रियाविशेषण (repeated adverb for emphasis)

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय, पुनरावृत्त्यर्थक (adverb)

• पुनः: again and again
• पुनः: क्रियाविशेषण (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरुक्त-अव्यय (repetition for emphasis)

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from surrounding passage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Allegorical tableau: the devotee’s merit radiates as seven concentric life-scenes (childhood, prosperity, family continuity) around a central river-bathing act; symbols of beauty (mirror/lotus), prosperity (coins/grain), and progeny (children) appear.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit (puṇya) gained through sacred observance bears fruits across multiple lives, shaping both worldly and dharmic well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Revā Khaṇḍa tīrtha being praised in Adhyāya 175, whose observances yield enduring fruits.

What ritualistic prescription is mentioned?

This verse states the result (phala) of the previously mentioned fasting and bathing observance.