Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

Devanagari script

एते चान्ये महाभागाः सप्तसाहस्रसंज्ञिताः । मोक्षं गताः सह सुतैस्तत्तीर्थं तेन मोक्षदम्

Transliteration

ete cānye mahābhāgāḥ saptasāhasrasaṃjñitāḥ | mokṣaṃ gatāḥ saha sutaistattīrthaṃ tena mokṣadam

Translation

एते चान्ये महाभागाः सप्तसाहस्रसंज्ञिताः । मोक्षं गताः सह सुतैस् तत्तीर्थं तेन मोक्षदम् ॥

Word by Word

• एते: these
• एते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Plural); सर्वनाम (pronoun)

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• महाभागाः: greatly fortunate, illustrious
• महाभागाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महा (पूर्वपद) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण; कर्मधारय-समास (महान् भागः: greatly fortunate)

• सप्तसाहस्रसंज्ञिताः: called 'seven thousand'
• सप्तसाहस्रसंज्ञिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या) + साहस्र (प्रातिपदिक) + संज्ञित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ज्ञा + सम्, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण; तत्पुरुष-समास (सप्तसाहस्र-इति संज्ञा यस्य/येषाम्: named 'seven thousand')

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• गताः: having gone, attained
• गताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक-कृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्रियाविशेषणवत्/विधेय (predicate)

• सह: together with
• सह: Sahakari (Associative/सहकारी)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: सहकारार्थक-अव्यय (preposition/adverb: 'together with')

• सुतैः: with sons
• सुतैः: Sahakari (Associative/सहकारी)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (demonstrative)

• तीर्थम्: pilgrimage-ford, sacred place
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तेन: by that, therefore
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• मोक्षदम्: granting liberation
• मोक्षदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दा 'to give' with -द)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष-समास (मोक्षं ददाति इति: giving liberation)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mokṣada Tīrtha at Tamahā–Revā Saṅgama (as characterized here)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: At a radiant river confluence, a vast assembly of ascetics—symbolically 'seven thousand'—stand with their sons, performing final rites of renunciation; light rises upward, indicating liberation, while the river glows as mokṣa-tīrtha.

Characters & Entities

• Mokṣatīrtha
• Saptasāhasra (Seven Thousand)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s defining glory is its power to carry seekers to liberation, demonstrated by exemplary communities attaining mokṣa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mokṣatīrtha, explicitly called mokṣada due to liberating attainments associated with it.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is specified; the verse provides an attainment-based endorsement of the tīrtha’s mokṣa-granting efficacy.