Adhyaya 160
मार्कण्डेयः पाण्डुवंशजं प्रति उपदिशति—अतिशयेन श्रेष्ठं मोक्षतीर्थं यत् देवैः गन्धर्वैः तपस्विभिः च सेवितम्। विष्णोर्मायया जनाः मोहिता इदं तीर्थं न प्रजानन्ति; सिद्धर्षयस्तु अत्र मोक्षं प्राप्तवन्त इति कथ्यते। पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः प्राचेतसः वसिष्ठः दक्षः नारदः इत्यादीनां महर्षीणां नामानि निर्दिश्य, सप्तसहस्राणि महात्मानः पुत्रैः सह अत्र मोक्षं गताः इति प्रतिपाद्य, तस्य मोक्षप्रदत्वं प्रतिष्ठाप्यते। ततः संगमः निर्दिश्यते—प्रवाहस्य मध्ये तमहा नाम नदी पतति; तस्य संगमः सर्वपापप्रणाशकः इति प्रशस्यते। अत्र विधिवत् गायत्रीजपः ऋग्यजुःसामाध्ययनफलसमः; दानहोमजपपाठादयः अत्र कृताः अक्षयाः भवन्ति, मोक्षसाधनत्वेन च श्रेष्ठाः। अन्ते द्विजसंन्यासिनः अस्मिन् तीर्थे देहं त्यक्त्वा अनिवर्तिकां गतिं प्राप्नुवन्ति इति, संक्षेपेण विधिः उक्तः, विस्तरः पुराणे निरूपितः इति उपसंहरति।
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्पाण्डुपुत्र मोक्षतीर्थमनुत्तमम् । सेवितं देवगन्धर्वैर्मुनिभिश्च तपोधनैः
श्रीमार्कण्डेय उवाच—ततः पाण्डुपुत्र, देवगन्धर्वैः तपोधनैर्मुनिभिश्च सेवितं मोक्षतीर्थमनुत्तमं गच्छेत्।
Verse 2
बहवस्तन्न जानन्ति विष्णुमायाविमोहिताः । यत्र सिद्धा महाभागा ऋषयः सतपोधनाः
विष्णुमायाविमोहिताः बहवस्तं न जानन्ति; यत्र सिद्धाः महाभागाः सतपोधनाः ऋषयः सन्ति।
Verse 3
पुलस्त्यः पुलहो विद्वान्क्रतुश्चैव महामतिः । प्राचेतसो वसिष्ठश्च दक्षो नारद एव च
पुलस्त्यः पुलहश्चैव विद्वान् क्रतुर् महामतिः । प्राचेतसो वसिष्ठश्च दक्षो नारद एव च ॥
Verse 4
एते चान्ये महाभागाः सप्तसाहस्रसंज्ञिताः । मोक्षं गताः सह सुतैस्तत्तीर्थं तेन मोक्षदम्
एते चान्ये महाभागाः सप्तसाहस्रसंज्ञिताः । मोक्षं गताः सह सुतैस् तत्तीर्थं तेन मोक्षदम् ॥
Verse 5
तत्र प्रवाहमध्ये तु पतिता तमहा नदी । तत्र तत्सङ्गमं तीर्थं सर्वपापक्षयंकरम्
तत्र प्रवाहमध्ये तु पतिता तमहा नदी । तत्र तत्सङ्गमं तीर्थं सर्वपापक्षयंकरम् ॥
Verse 6
ऋग्यजुःसामसंज्ञानामभ्यस्तानां तु यत्फलम् । सम्यग्जप्त्वा तु विधिना गायत्रीं तत्र तल्लभेत्
ऋग्यजुःसामसंज्ञानामभ्यस्तानां तु यत्फलम् । सम्यग्जप्त्वा तु विधिना गायत्रीं तत्र तल्लभेत् ॥
Verse 7
तत्र दत्तं हुतं जप्तं तीर्थसेवार्जितं फलम् । सर्वमक्षयतां याति मोक्षसाधनमुत्तमम्
तत्र दत्तं हुतं जप्तं तीर्थसेवार्जितं फलम् । सर्वमक्षयतां याति मोक्षसाधनमुत्तमम् ॥
Verse 8
तत्र तीर्थे मृतानां तु संन्यासेन द्विजन्मनाम् । अनिवर्तिका गतिस्तेषां मोक्षतीर्थप्रभावतः
तत्र तीर्थे संन्यासस्थितानां द्विजन्मनाम् । मृतानां मोक्षतीर्थस्य प्रभावाद् अनिवर्तिका गतिः स्यात् ॥
Verse 9
एष ते विधिरुद्दिष्टः संक्षेपेण मयानघ । व्युष्टिस्तीर्थस्य महती पुराणे याभिधीयते
एष ते विधिः संक्षेपेण मया निरूपितः, अनघ । अस्य तीर्थस्य महती व्युष्टिः पुराणेषु विस्तरेणोच्यते ॥
Verse 160
। अध्याय
अध्यायः । (इति अध्याय-चिह्नम्)