Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

Devanagari script

विश्वेदेवाश्च पितरः सचन्द्राः सदिवाकराः । मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः

Transliteration

viśvedevāśca pitaraḥ sacandrāḥ sadivākarāḥ | marīciratryaṅgirasau pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ

Translation

विश्वेदेवाः पितरश्च सचन्द्राः सदिवाकराः। मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः॥

Word by Word

• विश्वेदेवाः: the Viśvedevas (all-gods)
• विश्वेदेवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्वे + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• पितरः: the Pitṛs (ancestors)
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्

• सचन्द्राः: together with the Moon
• सचन्द्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स + चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; विशेषणम्; 'स-' उपसर्गार्थः = 'सहित' (with)

• सदिवाकराः: together with the Sun
• सदिवाकराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स + दिवाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), बहुवचनम्; विशेषणम्; 'स-' = 'with'

• मरीचिः: Marīci
• मरीचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मरीचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• अत्रिः: Atri
• अत्रिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• अङ्गिरसौ: the two Aṅgirases
• अङ्गिरसौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), द्विवचनम्

• पुलस्त्यः: Pulastya
• पुलस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• पुलहः: Pulaha
• पुलहः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुलह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• क्रतुः: Kratu
• क्रतुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya Khaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (cosmic assembly locus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A grand assembly above the river: Viśvedevas in a luminous row, Pitṛs receiving offerings, Sun and Moon as twin discs, and the sages Marīci, Atri, Aṅgiras, Pulastya, Pulaha, Kratu seated in tapas posture—sanctifying the tīrtha as cosmic court.

Characters & Entities

• Viśvedevas
• Pitṛs
• Candra
• Divākara (Sūrya)
• Marīci
• Atri
• Aṅgiras
• Pulastya
• Pulaha
• Kratu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A truly great tīrtha is recognized across the cosmos—by gods, ancestors, and the foremost seers—marking it as universally sanctifying.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘parama tīrtha’ of Adhyāya 146 in Revākhaṇḍa, presented as a gathering-point for deities and ṛṣis.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite in this verse; it continues the māhātmya by naming divine and ṛṣi presences connected to the tīrtha.