Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 57

Devanagari script

तस्या दंष्ट्राभिसम्पातैश्चूर्णिता वनपर्वताः । शिलासंचयसंघाता विशीर्यते सहस्रशः

Transliteration

tasyā daṃṣṭrābhisampātaiścūrṇitā vanaparvatāḥ | śilāsaṃcayasaṃghātā viśīryate sahasraśaḥ

Translation

तस्या दंष्ट्राभिसम्पातैर्वनपर्वताश्चूर्णिताः; शिलासञ्चयसंघाताः सहस्रशो विशीर्यन्ते स्म।

Word by Word

• तस्याः: of her/of that (female)
• तस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• दंष्ट्रा-अभिसम्पातैः: by the onrush/impacts of (her) tusks
• दंष्ट्रा-अभिसम्पातैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दंष्ट्रा (प्रातिपदिक) + अभिसम्पात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दंष्ट्राणाम् अभिसम्पाताः)

• चूर्णिताः: pulverized
• चूर्णिताः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चूर्णित (कृदन्त-प्रातिपदिक; चूर्ण्/चूर्णय् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)

• वन-पर्वताः: forest-mountains
• वन-पर्वताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक) + पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्मधारयः (वनरूपाः पर्वताः / वनयुक्ताः पर्वताः)

• शिला-संचय-संघाताः: masses/heaps of accumulated rocks
• शिला-संचय-संघाताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिला (प्रातिपदिक) + संचय (प्रातिपदिक) + संघात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृङ्खला (शिलानां संचयस्य संघाताः)

• विशीर्यते: is shattered/crumbles apart
• विशीर्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + शीॄ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is shattered/crumbles)

• सहस्रशः: by thousands; in countless ways
• सहस्रशः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहस्रशस् (अव्यय)
• Form: प्रकार/परिमाणवाचक-अव्यय (adverb: in thousands, manifoldly)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced; exact speaker not in snippet]

Visual Art Cues

Scene: Fangs crash down like meteors; forests explode into dust; mountain ridges crumble into powdered stone; rock-heaps burst into thousands of shards flying outward.

Characters & Entities

• Devī
• Mountains
• Forests

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All material structures—even mountains—are impermanent before divine time; dharma is the lasting refuge, not worldly solidity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it is a continuation of the Revā Khaṇḍa’s mythic episode.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.