Adhyaya 132
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 132

Adhyaya 132

मार्कण्डेयः राजानं प्रति उपदिशति—नर्मदायाः उत्तरतीरे ‘वाराह’ इति तीर्थं गच्छेत्, यत् सर्वपापहरं प्रसिद्धम्। तत्र लोकहिताय जगद्धाता सृष्टिकर्ता वाराहः स्थितः, संसारसागरात् तारकः पथप्रदर्शकश्च इति प्रतिपाद्यते। तत्र स्नानं कृत्वा धारणीधर-वाराहस्य गन्धमाल्यादिभिः पूजनं, मङ्गलघोषैः स्तुतिः, उपवासव्रतपालनं—विशेषतः द्वादश्यां—ततः रात्रौ जागरणं कृत्वा पवित्रकथाश्रवणं/कथनं च विधीयते। पापाचाररतैः सह संसर्गभोजनवर्जनं निर्दिश्यते; वाक्-स्पर्श-श्वास-सहभोजनैः अशौचसङ्क्रमणं भवतीति। यथाशक्ति यथाविधि ब्राह्मणानां सत्कारोऽपि विहितः। फलश्रुतौ वाराहमुखदर्शनमात्रेणापि दुरितानां शीघ्रनाशः कथ्यते—गरुडदर्शनात् सर्पाणां पलायनवत्, सूर्येण तमोनाशवत्। मन्त्रेषु ‘नमो नारायणाय’ इति सर्वार्थसाधकं प्रोक्तम्; कृष्णाय एकवारं प्रणामः अपि महायज्ञफलतुल्यः, पुनर्जन्मात् परं नयतीति। नियमपरायणाः भक्ताः तत्र देहं त्यक्त्वा क्षराक्षरभेदातीतं विष्णोः परमं निर्मलं पदं प्राप्नुवन्तीति निष्कर्षः।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र उत्तरे नर्मदातटे । सर्वपापहरं तीर्थं वाराहं नाम नामतः

श्रीमार्कण्डेय उवाच—ततो गच्छेत् तु राजेन्द्र उत्तरे नर्मदातटे। सर्वपापहरं तीर्थं वाराहं नाम नामतः॥

Verse 2

तत्र देवो जगद्धाता वाराहं रूपमास्थितः । स्थितो लोकहितार्थाय संसारार्णवतारकः

तत्र देवो जगद्धाता वाराहं रूपमास्थितः। स्थितो लोकहितार्थाय संसारार्णवतारकः॥

Verse 3

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्धरणीधरम् । गन्धमाल्यविशेषैश्च जयशब्दादिमङ्गलैः

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्धरणीधरम्। गन्धमाल्यविशेषैश्च जयशब्दादिमङ्गलैः॥

Verse 4

उपवासपरो भूत्वा द्वादश्यां नृपसत्तम । वृषलाः पापकर्माणस्तथैवान्धपिशाचिनः

उपवासपरो भूत्वा द्वादश्यां नृपसत्तम। वृषलाः पापकर्माणस्तथैवान्धपिशाचिनः॥

Verse 5

आलापाद्गात्रसंपर्कान्निःश्वासात्सहभोजनात् । पापं संक्रमते यस्मात्तस्मात्तान् परिवर्जयेत्

आलापेन गात्रसंस्पर्शेण निःश्वाससहवासेन सहभोजनतश्च पापं संक्रमति; तस्मात् तादृशान् जनान् परिहरेत्।

Verse 6

ब्राह्मणान् पूजयेद्भक्त्या यथाशक्त्या यथाविधि । रात्रौ जागरणं कार्यं कथायां तत्र भारत

ब्राह्मणान् भक्त्या यथाशक्ति यथाविधि पूजयेत्; रात्रौ तत्र कथाश्रवणपरः जागरणं कुर्यात्, हे भारत।

Verse 7

प्रभाते विमले स्नात्वा तत्र तीर्थे जगद्गुरुम् । ये पश्यन्ति जितक्रोधास्ते मुक्ताः सर्वपातकैः

प्रभाते विमले तस्मिन् तीर्थे स्नात्वा, जितक्रोधाः ये तत्र जगद्गुरुं पश्यन्ति, ते सर्वपातकैः प्रमुच्यन्ते।

Verse 8

यथा तु दृष्ट्वा भुजगाः सुपर्णं नश्यन्ति मुक्त्वा विषमुग्रतेजः । नश्यन्ति पापानि तथैव शीघ्रं दृष्ट्वा मुखं शूकररूपिणस्तु

यथा भुजगाः सुपर्णं दृष्ट्वा विषमुग्रतेजः परित्यज्य नश्यन्ति, तथा शूकररूपिणो भगवतो मुखं दृष्ट्वा पापानि शीघ्रं विनश्यन्ति।

Verse 9

नभोगतं नश्यति चान्धकारं दृष्ट्वा रविं देववरं तथैव । नश्यन्ति पापानि सुदुस्तराणि दृष्ट्वा मुखं पार्थ धराधरस्य

यथा नभसि रविं देववरं दृष्ट्वा अन्धकारो नश्यति, तथा पार्थ, धराधरस्य मुखं दृष्ट्वा सुदुस्तराण्यपि पापानि विनश्यन्ति।

Verse 10

किं तस्य बहुभिर्मन्त्रैर्भक्तिर्यस्य जनार्दने । नमो नारायणायेति मन्त्रः सर्वार्थसाधकः

किं तस्य बहुभिर्मन्त्रैः, यस्य जनार्दने भक्तिः। “नमो नारायणाय” इति मन्त्रः सर्वार्थसाधकः॥

Verse 11

एकोऽपि कृष्णस्य कृतः प्रणामो दशाश्वमेधावभृथेन तुल्यः । दशाश्वमेधी पुनरेति जन्म कृष्णप्रणामी न पुनर्भवाय

एकोऽपि कृष्णस्य कृतः प्रणामो दशाश्वमेधावभृथेन तुल्यः। दशाश्वमेधी पुनरेति जन्म, कृष्णप्रणामी न पुनर्भवाय॥

Verse 12

ध्यायमाना महात्मानो रूपं नारायणं हरेः । ये त्यजन्ति स्वकं देहं तत्र तीर्थे जितेन्द्रियाः

ध्यायमाना महात्मानो रूपं नारायणं हरेः। ये त्यजन्ति स्वकं देहं तत्र तीर्थे जितेन्द्रियाः॥

Verse 13

ते गच्छन्त्यमलं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । क्षराक्षरविनिर्मुक्तं तद्विष्णोः परमं पदम्

ते गच्छन्त्यमलं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम्। क्षराक्षरविनिर्मुक्तं तद्विष्णोः परमं पदम्॥

Verse 132

अध्याय

अध्यायः—इति ग्रन्थेऽध्यायशीर्षकसूचनम्।