Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 21

Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Prajāpati / Yajña (reflexive)
Chandas: Yajus (rhythmic prose)

आयु॑र्य॒ज्ञेन॑ कल्पतां प्रा॒णो य॒ज्ञेन॑ कल्पतां॒ चक्षु॑र्य॒ज्ञेन॑ कल्पतातां॒ᳪ श्रोत्रं॑ य॒ज्ञेन॑ कल्पतां॒ पृ॒ष्ठं य॒ज्ञेन॑ कल्पतां॒ य॒ज्ञो य॒ज्ञेन॑ कल्पताम् । प्र॒जाप॑तेः प्र॒जा अ॑भूम॒ स्व॒र्देवा अगन्मा॒मृता॑ अभूम

ā́yur yajñéna kalpatāṃ prāṇó yajñéna kalpatāṃ cákṣur yajñéna kalpatātāṃ śrótraṃ yajñéna kalpatāṃ pṛṣṭháṃ yajñéna kalpatāṃ yajñó yajñéna kalpatām | prajā́pateḥ prajā́ abhūma svàrdevā́ aganmā́mṛtā abhūma

आयुर्यज्ञेन कल्पतां प्राणो यज्ञेन कल्पतां । चक्षुर्यज्ञेन कल्पतां श्रोत्रं यज्ञेन कल्पतां । पृष्ठं यज्ञेन कल्पतां यज्ञो यज्ञेन कल्पताम् । प्रजापतेः प्रजा अभूम स्वर्देवा अगन्मा अमृता अभूम ।

आयुः । यज्ञेन । कल्पताम् । प्राणः । यज्ञेन । कल्पताम् । चक्षुः । यज्ञेन । कल्पताम् । श्रोत्रम् । यज्ञेन । कल्पताम् । पृष्ठम् । यज्ञेन । कल्पताम् । यज्ञः । यज्ञेन । कल्पताम् । प्रजापतेः । प्रजाः । अभूम । स्वः-देवाः । अगन्म । अमृताः । अभूम ।

आयुःlife-span
आयुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
यज्ञेनby/through the sacrifice
यज्ञेन:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पताम्may it be made fit / may it be arranged
कल्पताम्:
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
प्राणःbreath; vital force
प्राणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
यज्ञेनby the sacrifice
यज्ञेन:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पताम्may it be made fit
कल्पताम्:
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
चक्षुःeye; sight
चक्षुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
यज्ञेनby the sacrifice
यज्ञेन:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पताम्may it be made fit
कल्पताम्:
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
श्रोत्रम्ear; hearing
श्रोत्रम्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootश्रोत्र (प्रातिपदिक)
यज्ञेनby the sacrifice
यज्ञेन:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पताम्may it be made fit
कल्पताम्:
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
पृष्ठम्back; spine
पृष्ठम्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
यज्ञेनby the sacrifice
यज्ञेन:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पताम्may it be made fit
कल्पताम्:
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
यज्ञःthe sacrifice
यज्ञः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
यज्ञेनby the sacrifice
यज्ञेन:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कल्पताम्may it be made fit
कल्पताम्:
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु)
प्रजापतेःof Prajāpati
प्रजापतेः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
प्रजाःcreatures; offspring
प्रजाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
अभू्मwe became
अभू्म:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
स्वर्देवाःheavenly gods / gods of Svarga
स्वर्देवाः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootस्वर्देव (प्रातिपदिक; स्वः + देव)
अगन्मwe went; we reached
अगन्म:
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
अमृताःimmortal
अमृताः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
अभू्मwe became
अभू्म:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
P
Prajāpati
Y
Yajña
D
Devas (Svardevas)