Mantra 58
Rishi: Tradition attributes many VS Soma-formulas to the Yājñavalkya-line; specific ṛṣi ascription for this mantra is not explicit in the Saṃhitā.
Devata: Viśve Devāḥ; with explicit Rudra and Vāta; and Pitaraḥ Nārāśaṃsāḥ as recipients by extension.
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (not a strict ṛgvedic meter).
Samhita Patha (Devanagari)
विश्वे॑ दे॒वाश्च॑म॒सेषून्नी॒तो ऽसु॒र्होमा॒योद्य॑तो रु॒द्रो हू॒यमा॑नो॒ वातो॒ऽभ्यावृ॑त्तो नृ॒चक्षा॒: प्रति॑ख्यातो भ॒क्षो भ॒क्ष्यमा॑णः पि॒तरो॑ नाराश॒ᳪसाः
Transliteration
víśve devā́ś camaséṣūnnī́to ’súr hómāyódyato rudró hūyámāno vā́to ’bhyā́vṛtto nṛcákṣāḥ prátikhyāto bhákṣo bhákṣyamāṇaḥ pitáro nārāśaṃsā́ḥ
Translation
विश्वे देवाश्चमसेषु उन्नीताः। असुर्होमाय उद्यतः। रुद्रो हूयमानः। वातोऽभ्यावृत्तः। नृचक्षाः प्रतिख्यातः। भक्षो भक्ष्यमाणः—पितरो नाराशंसाः।
Padapatha (Word Analysis)
विश्वे । देवाः । चमसेषु । उन्नीतः । असुः । होमाय । उद्यतः । रुद्रः । हूयमानः । वातः । अभ्यावृत्तः । नृचक्षाः । प्रतिख्यातः । भक्षः । भक्ष्यमाणः । पितरः । नाराशंसाः ।
Word by Word
विश्वेall
विश्वे:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
चमसेषुin the cups (ladles)
चमसेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootचमस (प्रातिपदिक)
उन्नीतःhaving been led up / brought up
उन्नीतः:
Kartā
TypeVerb
Rootउद्-नी (धातु) → उन्नीत (कृदन्त)
असुःthe Asu (demon/being named Asu)
असुः:
Kartā
TypeNoun
Rootअसु (प्रातिपदिक)
होमायfor offering (oblation)
होमाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
उद्यतःraised / uplifted (ready)
उद्यतः:
Kartā
TypeAdjective
Rootउद्-यम् (धातु) → उद्यत (कृदन्त)
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
हूयमानःbeing invoked / being called
हूयमानः:
Kartā
TypeVerb
Rootहु (धातु) → हूयमान (कृदन्त)
वातःVāta (Wind)
वातः:
Kartā
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
अभ्यावृत्तःhaving turned toward / returned
अभ्यावृत्तः:
Kartā
TypeVerb
Rootअभि-आ-वृत् (धातु) → अभ्यावृत्त (कृदन्त)
नृचक्षाःhaving men as witnesses / man-seeing
नृचक्षाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootनृ-चक्षस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
प्रतिख्यातःproclaimed / made known
प्रतिख्यातः:
Kartā
TypeVerb
Rootप्रति-ख्या (धातु) → प्रतिख्यात (कृदन्त)
भक्षःfood; that which is eaten
भक्षः:
Kartā
TypeNoun
Rootभक्ष (प्रातिपदिक)
भक्ष्यमाणःbeing eaten
भक्ष्यमाणः:
Kartā
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु) → भक्ष्यमाण (कृदन्त)
पितरःthe Fathers (Pitṛs)
पितरः:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
नाराशंसाःthe Nārāśaṃsas (praise-worthy/ancestral deities)
नाराशंसाः:
Kartā
TypeNoun
Rootनाराशंस (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
Viśve Devāḥ (All the Gods)R
RudraV
Vāta (Wind)P
Pitaraḥ NārāśaṃsāḥRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes