Mantra 36
Rishi: Tradition attributes such Agni-protection formulas to the Yājñavalkya transmission within the Vājasaneyin school
Devata: Agni (as protector of the dāśuṣ, the giver)
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (late Saṃhitā liturgical prose-verse hybrid)
Samhita Patha (Devanagari)
परि॑ ते दू॒डभो॒ रथो॒ऽस्माँ२ अ॑श्नोतु वि॒श्वत॑: । येन॒ रक्ष॑सि दा॒शुष॑:
Transliteration
pári te dūḍábhó rathó ’smā́m̐ aśnotu viśvátas | yéna rákṣasi dā́śuṣaḥ ||
Translation
हे देव! ते दूडभो रथोऽस्मान् परितो विश्वतः अश्नोतु। येन त्वं दाशुषं रक्षसि।
Padapatha (Word Analysis)
परि । ते । दूडभः । रथः । अस्मान् । अश्नोतु । विश्वतः । येन । रक्षसि । दाशुषः ।
Word by Word
परिaround; all around
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
तेof you / for you
ते:
सम्बन्ध (genitive relation) / सम्भाव्य-सम्प्रदान
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक)
दूडभःinvulnerable; hard to injure
दूडभः:
विशेषण (रथस्य)
TypeAdjective
Rootदूडभ (प्रातिपदिक; ‘दु-डभ’ = difficult to harm/overcome)
रथःchariot
रथः:
कर्तृ (अश्नोतु इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अस्मान्us
अस्मान्:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
अश्नोतुmay (it) reach; may (it) attain
अश्नोतु:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootअश् (धातु; अश्नुते/अश्नोति = to reach, attain)
विश्वतःfrom all sides; on every side
विश्वतः:
अधिकारण (दिशा/पर्याय-स्थानवाचक) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित/अव्ययीभाव)
येनby which; with which
येन:
करण
TypePronoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
रक्षसिyou protect
रक्षसि:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
दाशुषःof the worshipper/giver (patron)
दाशुषः:
सम्बन्ध (रक्षसि—कस्य? दाशुषः)
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दा ‘to give’ → दाश्वस्/दाशुष् = giver, worshipper)
Entities Mentioned
A
AgniR
Rakṣas (as adversarial force)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes