Shukla Yajur Veda — Adhyaya 29, Mantra 24
Rishi: Traditionally connected with the Agni-cycle seers (Ṛgvedic provenance); in VS usage treated as Yajus-adopted
Devata: Agni / invoked divine agency in the prātaranuvāka sequence (arrival and acceptability motif)
Chandas: Triṣṭubh (dominant cadence of the verse)
Samhita Patha (Devanagari)
उप॒ प्रागा॑त्पर॒मं यत्स॒धस्थ॒मर्वाँ॒२ अच्छा॑ पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च । अ॒द्या दे॒वाञ्जुष्ट॑तमो॒ हि ग॒म्या अथा शा॑स्ते दा॒शुषे॒ वार्या॑णि
Transliteration
u̱pa prā́gāt paramáṃ yát sadhástham arvā́ṅ ácchā pitáraṃ mā́taraṃ ca | adyá devā́ñ juṣṭátamo hí gamyā́ athā́ śā́ste dāśúṣe vā́ryāṇi
Translation
उप प्रागात् परमं यत् सदस्थम्, अर्वाङ् अच्छ पितरं मातरं च। अद्य देवान् जुष्टतमो हि गम्यः, अथ शास्ते दाशुषे वार्याणि।
Padapatha (Word Analysis)
उप । प्र-अगात् । परम् । यत् । सध-स्थम् । अर्वाङ् । अच्छ । पितरम् । मातरम् । च । अद्य । देवान् । जुष्ट-तमः । हि । गम्याः । अथ । शास्ते । दाशुषे । वार्याणि
Word by Word
उपnear; towards (upasarga)
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग) / उप (अव्यय)
प्रforth; forward (prefix)
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
अगात्went; approached
अगात्:
—
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति)
परमम्the highest
परमम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
—
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सधस्थम्seat; common abode; assembly-place
सधस्थम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक)
अर्वान्the steed; the horse (as subject)
अर्वान्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्वन् (प्रातिपदिक)
अच्छtowards
अच्छ:
—
TypeIndeclinable
Rootअच्छ (अव्यय/उपसर्गार्थ)
पितरम्father
पितरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
मातरम्mother
मातरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
अद्यtoday; now
अद्य:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
जुष्टतमःmost pleasing; most approved
जुष्टतमः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजुष्टतम (प्रातिपदिक; √जुष् ‘to be pleased/approve’ से)
हिindeed; for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
गम्याःto be gone to; attainable/approachable
गम्याः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगम्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम् + यत्)
अथthen; thereafter
अथ:
—
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
शास्तेcommands; ordains; instructs
शास्ते:
—
TypeVerb
Root√शास् (शास्ति)
दाशुषेto the giver; to the worshipper (who has offered)
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दा ‘to give’ का परिपूर्ण/परस्मैपदीय-परिणाम ‘दाश्वस्/दाशुष्’)
वार्याणिchoice boons; desirable things
वार्याणि:
कर्म
TypeNoun
Rootवार्य (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniD
Dyāvā-Pṛthivī (Father and Mother)D
Devas (the gods collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes