Mantra 9
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni; Soma; Vāyu; Aditi; Dhātṛ; Devapatnīs
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
कृ॒ष्णग्री॑वा आग्ने॒या ब॒भ्रव॑: सौ॒म्याः श्वे॒ता वा॑य॒व्या अवि॑ज्ञाता॒ अदि॑त्यै॒ सरू॑पा धा॒त्रे व॑त्सत॒र्यो॒ दे॒वानां॒ पत्नी॑भ्यः
Transliteration
kṛṣṇagrī́vā āgneyā́ babhrávaḥ saumyā́ḥ śvetā́ vāyavyā́ avijñātā́ adítyai sárūpā dhātré vatsatáryo devā́nāṃ pátnībhyaḥ
Translation
कृष्णग्रीवा आग्नेयाः, बभ्रवः सौम्याः, श्वेताः वायव्याः; अविज्ञाताः अदित्यै; सरूपाः धात्रे; वत्सतर्यः देवानां पत्नीभ्यः।
Padapatha (Word Analysis)
कृष्ण-ग्रीवाः । आग्नेयाः । बभ्रवः । सौम्याः । श्वेताः । वायव्याः । अविज्ञाताः । अदित्यै । सरूपाः । धात्रे । वत्स-तर्यः । देवानाम् । पत्नीभ्यः ।
Word by Word
कृष्णग्रीवाःblack-necked (fem. pl.)
कृष्णग्रीवाः:
कर्तृ (विधेय-विशेषण; निहितं ‘(इष्टयः/देवताः/पशवः)’)
TypeAdjective
Rootकृष्णग्रीवा (प्रातिपदिक; कृष्ण + ग्रीवा)
आग्नेयाःbelonging to Agni
आग्नेयाः:
कर्तृ (विधेय-विशेषण) / सम्बन्ध (अग्निदेवतासम्बन्धाः)
TypeAdjective
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक; अग्नि-सम्बन्धी)
बभ्रवःbrown (masc. pl.)
बभ्रवः:
कर्तृ (विधेय-विशेषण; निहितं ‘(पशवाः/वस्तूनि)’)
TypeAdjective
Rootबभ्रु (प्रातिपदिक)
सौम्याःbelonging to Soma
सौम्याः:
कर्तृ (विधेय-विशेषण) / सम्बन्ध (सोमदेवतासम्बन्धाः)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक; सोम-सम्बन्धी)
श्वेताःwhite (masc. pl.)
श्वेताः:
कर्तृ (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
वायव्याःbelonging to Vāyu
वायव्याः:
कर्तृ (विधेय-विशेषण) / सम्बन्ध (वायुदेवतासम्बन्धाः)
TypeAdjective
Rootवायव्य (प्रातिपदिक; वायु-सम्बन्धी)
अविज्ञाताःunknown / not identified
अविज्ञाताः:
कर्तृ (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअविज्ञात (कृदन्त; अव + √ज्ञा ‘जानाति’ → ‘विज्ञात’ ; नञ्-भावः)
अदित्यैto Aditi
अदित्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
सरूपाःof the same form / similar
सरूपाः:
कर्तृ (विधेय-विशेषण; निहितं ‘(इष्टयः/देवताः/पत्नीः)’)
TypeAdjective
Rootसरूप (प्रातिपदिक; स + रूप)
धात्रेto Dhātṛ
धात्रे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootधातृ (प्रातिपदिक; ‘धारयिता/विधाता’)
वत्सतर्यःthe ‘vatsatarī’ (cow/animal class; lit. ‘calf-bearing/with calf’) (fem. pl.)
वत्सतर्यः:
कर्तृ (विधेय/उद्देश्य-समूहः)
TypeNoun
Rootवत्सतरी (प्रातिपदिक; ‘वत्स-तरी’)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
पत्नीभ्यःto the wives (consorts)
पत्नीभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniS
SomaV
VāyuA
AditiD
DhātṛD
DevapatnīsRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes