Shukla Yajur Veda — Adhyaya 24, Mantra 34
Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).
Devata: Vāyu; Bṛhaspati; Vācaspati; Nadīpati; Dyāvā-Pṛthivī.
Chandas: Yajus (prose).
Samhita Patha (Devanagari)
सु॒प॒र्णः पा॑र्ज॒न्य आ॒तिर्वा॑ह॒सो दर्वि॑दा॒ ते वा॒यवे॒ बृह॒स्पत॑ये वा॒चस्पत॑ये पैङ्गरा॒जो॒ऽल॒ज आ॑न्तरि॒क्षः प्ल॒वो म॒द्गुर्मत्स्य॒स्ते न॑दीप॒त॑ये द्यावापृथि॒वीय॑ः कू॒र्मः
Transliteration
supárṇaḥ pā́rjanya ātír vā́haso darvidā́s te vā́yave bṛ́haspátaye vā́caspátaye paiṅgarājó ’lája āntaríkṣaḥ plavó mádgur matsyás te nadīpátaye dyāvāpṛthivī́yaḥ kū́rmaḥ
Translation
सुपर्णः पार्जन्य आतिर्वाहसो दर्विदा—ते वायवे बृहस्पतये वाचस्पतये। पैङ्गराजोऽलज आन्तरिक्षः; प्लवो मद्गुर्मत्स्यः—ते नदीपतये। द्यावापृथिवीयः कूर्मः।
Padapatha (Word Analysis)
सुपर्णः । पार्जन्यः । आतिः । वाहसः । दर्विदाः । ते । वायवे । बृहस्पतये । वाचस्पतये । पैङ्गराजः । अलजः । आन्तरिक्षः । प्लवः । मद्गुः । मत्स्यः । ते । नदीपतये । द्यावापृथिवीयः । कूर्मः ।
Word by Word
सुपर्णःthe well-winged one (bird)
सुपर्णः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक)
पार्जन्यःParjanya (rain-god)
पार्जन्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपार्जन्य (प्रातिपदिक)
आतिःĀti (a named being/epithet)
आतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआति (प्रातिपदिक)
वाहसःVāhasa (a named being/epithet)
वाहसः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवाहस (प्रातिपदिक)
दर्विदाDarvidā (a named being/epithet)
दर्विदा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदर्विद (प्रातिपदिक)
तेto you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद्
वायवेto Vāyu
वायवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
बृहस्पतयेto Br̥haspati
बृहस्पतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
वाचस्पतयेto Vācaspati (lord of speech)
वाचस्पतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवाचस्पति (प्रातिपदिक)
पैङ्गराजःPaiṅgarāja (a named being/epithet)
पैङ्गराजः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपैङ्गराज (प्रातिपदिक)
अलजःAlaja (a named being/epithet)
अलजः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअलज (प्रातिपदिक)
आन्तरिक्षःthe mid-region (atmosphere)
आन्तरिक्षः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
प्लवःPlava (a floater; a named being/epithet)
प्लवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्लव (प्रातिपदिक)
मद्गुःMadgu (a water-bird; a named being/epithet)
मद्गुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमद्गु (प्रातिपदिक)
मत्स्यःfish
मत्स्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमत्स्य (प्रातिपदिक)
तेto you
ते:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद्
नदीपतयेto the lord of rivers
नदीपतये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootनदीपति (प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीयःbelonging to Heaven-and-Earth
द्यावापृथिवीयः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootद्यावापृथिवीय (प्रातिपदिक)
कूर्मःtortoise
कूर्मः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकूर्म (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
VāyuB
BṛhaspatiV
VācaspatiN
NadīpatiD
Dyāvā-PṛthivīRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes