Adhyaya 12 Mantra 18 - Shukla Yajurveda | Sanskrit | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 18

Rishi: Traditionally associated with Agni-hymn seers; in VS liturgy transmitted under Yājñavalkya’s school-lineage.

Devata: Agni (Jātavedas), with implicit cosmological triad (dyu, pṛthivī/manuṣya-loka, apas).

Chandas: Triṣṭubh (dominant cadence; liturgical triadic structure).

Samhita Patha (Devanagari)

दि॒वस्परि॑ प्रथ॒मं ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्मद् द्वि॒तीयं॒ परि॑ जा॒तवे॑दाः । तृ॒तीय॑म॒प्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एनं जरते स्वा॒धीः

Transliteration

di̱váspári pratha̱máṃ ja̍jñe a̱gnírasma̍d dvi̱tī́yaṃ pa̍ri jā̱távedāḥ | tṛ̱tī́yam a̱psú nṛ̱máṇā a̍jasram índhāna enaṃ jarate svā̱dhī́ḥ

Translation

दिवः परि प्रथमं जज्ञेऽग्निः; अस्मद् द्वितीयं जातवेदाः परि जज्ञे। तृतीयमप्सु नृमणा अजस्रमिन्धान एनं स्वाधीः जरते—स एव तिष्ठति।

Padapatha (Word Analysis)

दि॒वः । परि॑ । प्र॒थ॒मम् । ज॑ज्ञे । अ॒ग्निः । अ॒स्मत् । द्वि॒ती॒यम् । परि॑ । जा॒तवे॑दाः । तृ॒तीय॑म् । अ॒प्सु । नृ॒मणा॑ । अज॑स्रम् । इन्धा॑नः । ए॒न॒म् । ज॒र॒ते॒ । स्वा॒धीः

Word by Word

दिवःfrom heaven

परिaround; forth

प्रथमम्first

जज्ञेwas born; arose

अग्निःAgni (fire)

अस्मत्from us

द्वितीयम्second

परिaround; forth

जातवेदाःJātavedas (Agni, ‘knower of all that is born’)

तृतीयम्third

अप्सुin the waters

नृमणाःhaving manly/heroic spirit; gladdening men

अजस्रम्unceasingly

इन्धानःbeing kindled; kindling

एनम्him (Agni)

जरतेserves; tends; worships

स्वाधीःthe self-empowered/skillful one

Entities Mentioned

Agni

Jātavedas (aspect of Agni)

Āpas (Waters)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes