Adhyaya 1 Mantra 15 - Shukla Yajurveda | Sanskrit | Vedapath

Various Rishis

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 1, Mantra 15

Rishi: Yājñavalkya (traditional White Yajurveda attribution; specific r̥ṣi not always individualized for prose-like yajus-formulas)

Devata: Agni (with functional extension to Vāc and the Haviskṛt agency)

Chandas: Yajus (non-metrical sacrificial formula)

Samhita Patha (Devanagari)

अ॒ग्नेस्त॒नूर॑सि वा॒चो वि॒सर्ज॑नं दे॒ववी॑तये त्वा गृह्णामि बृ॒हद्ग्रा॑वाऽसि वानस्प॒त्यः स इ॒दं दे॒वेभ्यो॑ ह॒विः श॑मीष्व सु॒शमि॑ शमीष्व । हवि॑ष्कृ॒देहि॒ हवि॑ष्कृ॒देहि॑

Transliteration

agnés tanū́r asi vā́co visárjanam devávītaye tvā gṛhṇāmi bṛhádgrāvā asi vānaspatyáḥ sa idáṃ devébhyo havíḥ śamīṣva suśámi śamīṣva | havíṣkṛd éhi havíṣkṛd éhi

Translation

अग्नेस्तनूरसि, वाचो विसर्जनम्। देववीतये त्वा गृह्णामि। बृहद्ग्रावाऽसि, वानस्पत्यः। स इदं देवेभ्यो हविः शमीष्व—सुशमि शमीष्व। हविष्कृद् एहि, हविष्कृद् एहि।

Padapatha (Word Analysis)

अग्नेः । तनूः । असि । वाचः । विसर्जनम् । देव-वीतये । त्वा । गृह्णामि । बृहत्-ग्रावाः । असि । वानस्पत्यः । सः । इदम् । देवेभ्यः । हविः । शमीष्व । सु-शमि । शमीष्व । हविष्-कृद् । एहि । हविष्-कृद् । एहि ।

Word by Word

अग्नेःof Agni

तनूःbody; form

असिyou are

वाचःof speech

विसर्जनम्sending forth; release

देववीतयेfor the gods’ enjoyment/acceptance

त्वाyou

गृह्णामिI take; I grasp

बृहद्ग्रावाःthe great pressing-stone

असिyou are

वानस्पत्यःbelonging to the forest/wood; of plant-origin

सःhe/that (one)

इदम्this

देवेभ्यःto the gods

हविःoblation

शमीष्वmake (it) auspicious/peaceful; bless

सुशमिO well-appeasing one

शमीष्वmake auspicious; bless

हविष्कृदेहिO maker of the oblation, come!

Entities Mentioned

Agni

Vāc (Speech)

Devas (collectively)

Vanaspati (Lord of the Forest/wood)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes