Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 44

शिवसंस्कार-दीक्षानिरूपणम् (Śivasaṃskāra and the Typology of Dīkṣā)

गुरुं तमेव वृणुयान्नापरं मतिमान्नरः । स शिष्यैर्विनयाचारचतुरैरुचितो गुरुः

guruṃ tameva vṛṇuyānnāparaṃ matimānnaraḥ | sa śiṣyairvinayācāracaturairucito guruḥ

मतिमान् नरः तमेव गुरुं वृणुयात्, नापरम्। स गुरुः विनयाचारचतुरैः शिष्यैः सम्यग् उपास्यः, यथोचितः॥

गुरुम्a guru
गुरुम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन (Singular)
तम्that (him)
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन (Singular)
एवonly, indeed
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (Emphatic particle/अवधारण)
वृणुयात्should choose
वृणुयात्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथम-पुरुष (3rd person/प्रथम), एकवचन (Singular), परस्मैपद (Parasmaipada)
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (Negation particle/निषेध)
अपरम्another
अपरम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन (Singular)
मतिमान्intelligent
मतिमान्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमतिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन (Singular)
नरःman, person
नरः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन (Singular)
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन (Singular)
शिष्यैःby/with disciples
शिष्यैः:
करण/सह (Instrument/Association)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), बहुवचन (Plural)
विनयाचारचतुरैःskilled in discipline and conduct
विनयाचारचतुरैः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविनय + आचार + चतुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), बहुवचन (Plural); विशेषण (adjectival) शिष्यैः इति विशेष्यस्य
उचितःis proper/fit
उचितः:
विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootउचित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वच्/√उच्? (धातु) से भूतकृदन्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन (Singular); भूतकृदन्त (Past passive participle)
गुरुःthe guru
गुरुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन (Singular)

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Role: teaching

S
Shiva

FAQs

It teaches Guru-niṣṭhā (steadfastness in one true preceptor): liberation in Shaiva Siddhanta depends on right guidance, and the disciple must approach the path with humility and disciplined conduct rather than restless switching of teachers.

Linga-worship and Saguna Shiva upāsanā become fruitful when learned from an authentic Guru who transmits correct ritual, mantra, and inner contemplation; the verse stresses choosing that Guru and serving with proper vinaya and ācāra.

Practice disciplined conduct (ācāra) and humility (vinaya) as the foundation for mantra-dīkṣā and daily Shiva worship—such as japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) under the Guru’s guidance.