Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 20

गाणपत्यदानकथा

Bāṇāsura Receives Gaṇapatya; Genealogical Prelude

Devanagari script

तेन नृत्येन संतुष्टस्सुप्रसन्नो बभूव ह । ददर्श कृपया दृष्ट्या शंकरो भक्तवत्सलः

Transliteration

tena nṛtyena saṃtuṣṭassuprasanno babhūva ha | dadarśa kṛpayā dṛṣṭyā śaṃkaro bhaktavatsalaḥ

Translation

तेन नृत्येन संतुष्टः सुप्रसन्नो बभूव ह । भक्तवत्सलः शंकरः कृपया दृष्ट्या तमपश्यत् ॥

Word by Word

• तेन: by that
• तेन: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/करण), एकवचनम्; सर्वनाम

• नृत्येन: by the dance
• नृत्येन: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: नृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/करण), एकवचनम्

• संतुष्टः: satisfied
• संतुष्टः: कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: सम्+तुष् (धातु) → संतुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/कर्ता), एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि/भावे (past participle)

• सुप्रसन्नः: very pleased
• सुप्रसन्नः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु+प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपसर्ग/उपपद-युक्त विशेषण

• बभूव: became
• बभूव: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• ह: indeed
• ह: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), पदपूरण/अनुनासिक-भाव

• ददर्श: saw
• ददर्श: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• कृपया: with compassion
• कृपया: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: कृपा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/करण), एकवचनम्

• दृष्ट्या: with (his) glance
• दृष्ट्या: करण (Instrument)
• Type: Noun
• Root: दृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/करण), एकवचनम्

• शंकरः: Śaṅkara
• शंकरः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/कर्ता), एकवचनम्

• भक्तवत्सलः: affectionate to devotees
• भक्तवत्सलः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: भक्त+वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (भक्तानां वत्सलः)

Speaker

Sūta Gosvāmin (narrating to the sages at Naimiṣāraṇya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva (Śaṅkara)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights Śiva as bhakta-vatsala—His grace is awakened by sincere devotion; when the devotee offers heartfelt worship (here, dance), the Lord responds with compassionate dṛṣṭi (saving, uplifting grace).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse reflects Saguna Śiva’s accessible mercy: embodied acts of worship—song, dance, pūjā to the Liṅga—become direct means for the devotee to receive Śiva’s anugraha (grace).

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Offer devotional upacāras such as kīrtana/nṛtya with japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”), seeking Śiva’s compassionate glance; the emphasis is on bhāva (inner devotion) rather than mere display.