Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 1

शिवदूतगमनानन्तरं शङ्खचूडस्य तुलसीसम्भाषणं युद्धप्रस्थान-तत्परता च / After Śiva’s Messenger Departs: Śaṅkhacūḍa’s Counsel with Tulasī and Readiness for War

व्यास उवाच । विधितात महाबुद्धे मुने जीव चिरं समाः । कथितं सुमहच्चित्रं चरितं चन्द्रमौलिनः

vyāsa uvāca | vidhitāta mahābuddhe mune jīva ciraṃ samāḥ | kathitaṃ sumahaccitraṃ caritaṃ candramaulinaḥ

व्यास उवाच—विधितात महाबुद्धे मुने, जीव चिरं समाः; त्वया कथितं सुमहच्चित्रं चरितं चन्द्रमौलिनः।

व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
विधिO Brahmā (Vidhī)
विधि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
तातO dear one
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; स्नेहसम्बोधन (dear sir/fatherly address)
महाबुद्धेO great-intellect (one)
महाबुद्धे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहā + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुव्रीहिः (महती बुद्धिर्यस्य सः)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
जीवlive
जीव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जीव् (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपदम्
चिरम्for long
चिरम्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिरम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (for a long time)
समाःyears
समाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; ‘समाः’ = years (समाः)
कथितम्has been narrated
कथितम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘has been told’
सुमहत्-चित्रम्very great and wondrous
सुमहत्-चित्रम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + महत् + चित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (सुमहत् च चित्रं च)
चरितम्deeds; narrative
चरितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Root√चर् (धातु) + क्त (कृदन्त) → चरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘deed, conduct, story’
चन्द्रमौलिनःof the moon-crested (Śiva)
चन्द्रमौलिनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootचन्द्र + मौलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; बहुव्रीहिः (चन्द्रः मौलौ यस्य सः)

Vyāsa

Tattva Level: pati

Shiva Form: Chandramoulinaḥ

Sthala Purana: A framing benediction: Vyāsa affirms the wondrous carita of the Moon-crested Lord; functions as narrative ‘phala-śruti’ style praise of Śiva-kathā rather than a kṣetra origin.

Significance: Śiva-kathā-śravaṇa is treated as purifying; in Siddhānta terms, it supports śuddhi and receptivity to anugraha through devotion and right understanding.

Type: stotra

S
Shiva

FAQs

It affirms the sacred power of śravaṇa and kīrtana—hearing and recounting Śiva’s wondrous deeds—with a blessing for longevity and spiritual merit for the narrator and listener.

By praising “Candramauli,” the verse highlights Saguna Śiva—Śiva with auspicious attributes—whose līlās and forms (including the Liṅga) are approached through devotion and reverent narration.

Regular recitation and listening to Śiva Purāṇa kathā as a devotional sādhana, ideally alongside japa of the Pañcākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya.”