पार्वत्याः यात्रासंस्कारः तथा पातिव्रत्योपदेशः / Preparations for Girijā’s Auspicious Journey and the Teaching on Pātivratya

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ सप्तर्षयस्ते च प्रोचुर्हिमगिरीश्वरम् । कारय स्वात्मजा देव्या यात्रामद्योचितां गिरे

ब्रह्मोवाच । अथ ते सप्तर्षयश्च प्रोचुर्हिमगिरीश्वरम् । कारय स्वात्मजा देव्या यात्रामद्य उचितां गिरे ॥

Verse 2

इति श्रुत्वा गिरीशो हि बुद्ध्वा तद्विरहम्परम् । विषण्णोभून्महाप्रेम्णा कियत्कालं मुनीश्वर

इति श्रुत्वा गिरीशो हि तद्विरहं परं बुद्ध्वा। महाप्रेम्णा विषण्णोऽभूत् कियत्कालं मुनीश्वर॥

Verse 3

कियत्कालेन सम्प्राप्य चेतनां शैलराट् ततः । तथास्त्विति गिरामुक्त्वा मेनां सन्देशमब्रवीत्

कियत्कालेन शैलराट् ततः चेतनां सम्प्राप्य। ‘तथास्तु’ इति गिरा उक्त्वा मेनां सन्देशमब्रवीत्॥

Verse 4

शैलसन्देशमाकर्ण्य हर्षशोकवशा मुने । मेना संयापयामास कर्त्तुमासीत्समुद्यता

शैलप्रेषितं सन्देशं श्रुत्वा मुने, मेना हर्षशोकयोर्वशा सती स्वमनः संयापयामास, यथोचितं कर्तुं च समुद्यता बभूव।

Verse 5

श्रुतिस्वकुलजाचारं चचार विधिवन्मुने । उत्सवम्विविधन्तत्र सा मेना क्षितिभृत्प्रिया

मुने, मेना क्षितिभृत्प्रिया श्रुतिविहितं स्वकुलजाचारं विधिवत् चचार; तत्र च सा विविधमङ्गलोत्सवं सम्यगनुष्ठितवती।

Verse 6

गिरिजाम्भूषयामास नानारत्नांशुकैर्वरैः । द्वादशाभरणैश्चैव शृंगारैर्नृपसम्मितैः

गिरिजां स नानारत्नांशुकैर्वरैः समलङ्कृतवान्; द्वादशाभरणैश्चैव नृपसम्मितैः शृङ्गारैः सुसज्जितामकरोत्।

Verse 7

मेनामनोगम्बुद्ध्वा साध्व्येका द्विजकामिनी । गिरिजां शिक्षयामास पातिव्रत्यव्रतम्परम्

मेनायाः मनोगतं बुद्ध्वा साध्वीका द्विजकामिनी । गिरिजां शिक्षयामास पातिव्रत्यव्रतं परम् ॥

Verse 8

द्विजपत्न्युवाच । गिरिजे शृणु सुप्रीत्या मद्वचो धर्मवर्द्धनम् । इहामुत्रानन्दकरं शृण्वतां च सुखप्रदम्

द्विजपत्न्युवाच । गिरिजे शृणु सुप्रीत्या मद्वचो धर्मवर्द्धनम् । इहामुत्रानन्दकरं शृण्वतां च सुखप्रदम् ॥

Verse 9

धन्या पतिव्रता नारी नान्या पूज्या विशेषतः । पावनी सर्वलोकानां सर्वपापौघनाशिनी

धन्या पतिव्रता नारी नान्या पूज्या विशेषतः । पावनी सर्वलोकानां सर्वपापौघनाशिनी ॥

Verse 10

सेवते या पतिम्प्रेम्णा परमेश्वरवच्छिवे । इह भुक्त्वाखिलाम्भोगान न्ते पत्या शिवां गतिम्

या पतिं प्रेम्णा परमेश्वरवच्छिवे सेवते, सा इह सर्वान् भोगान् भुक्त्वा अन्ते पत्या सह शिवां शुभां गतिम् आप्नोति।

Verse 11

पतिव्रता च सावित्री लोपामुद्रा ह्यरुन्धती । शाण्डिल्या शतरूपानुसूया लक्ष्मीस्स्वधा सती

सावित्री लोपामुद्रा च तथा अरुन्धती पतिव्रताः प्रसिद्धाः; तथा शाण्डिल्या शतरूपा च अनसूया लक्ष्मीः स्वधा सती च—धर्मनिष्ठाः शुचिव्रताः।

Verse 12

संज्ञा च सुमतिश्श्रद्धा मेना स्वाहा तथैव च । अन्या बह्व्योऽपि साध्व्यो हि नोक्ता विस्तरजाद्भयात्

संज्ञा च सुमतिश्च श्रद्धा मेना स्वाहा तथैव च—एताः साध्व्यः प्रोक्ताः। अन्याः बह्व्यः अपि साध्व्यः सन्ति, विस्तरभयात् न उक्ताः।

Verse 13

पातिव्रत्यवृषेणैव ता गतास्सर्वपूज्यताम् । ब्रह्मविष्णुहरैश्चापि मान्या जाता मुनीश्वरैः

पातिव्रत्यवृषेणैव ताः सर्वपूज्यतां गताः। ब्रह्मविष्णुहरैश्चापि मुनीश्वरैश्च मान्याः जाताḥ।

Verse 14

सेव्यस्त्वया पतिस्तस्मात्सर्वदा शङ्करः प्रभुः । दीनानुग्रहकर्ता च सर्वसेव्यस्सतां गतिः

तस्मात् त्वया सर्वदा प्रभुः शङ्करः पतिः सेव्यः। स दीनानुग्रहकर्ता, सर्वसेव्यः, सतां गतिः परा च शरणम्।

Verse 15

महान्पतिव्रताधर्म्मश्श्रुतिस्मृतिषु नोदितः । यथैष वर्ण्यते श्रेष्ठो न तथान्योऽस्ति निश्चितम्

महान् पतिव्रताधर्मः श्रुतिस्मृतिषु न एवमेव नोदितः। यथैष श्रेष्ठतया वर्ण्यते, तथा समोऽन्यो धर्मो नास्ति निश्चितम्॥

Verse 16

भुंज्याद्भुक्ते प्रिये पत्यौ पातिव्रत्यपरायणा । तिष्ठेत्तस्मिंञ्छिवे नारी सर्वथा सति तिष्ठति

भुक्ते प्रिये पत्यौ पतिव्रत्यपरायणा। भुञ्ज्याद् नारी; तस्मिन् पत्यौ स्थिते शिवे सर्वथा सती तिष्ठति॥

Verse 17

स्वप्यात्स्वपिति सा नित्यं बुध्येत्तु प्रथमं सुधीः । सर्वदा तद्धितं कुर्यादकैतवगतिः प्रिया

सा स्वपिति वा जागर्ति वा, सुधीः नित्यं प्रथमं प्रबुध्येत्; सर्वदा तस्याः हितं कुर्यात्—अकैतवगतिः प्रिया।

Verse 18

अनलंकृतमात्मानन्दर्शयेन्न क्वचिच्छिवे । कार्यार्थम्प्रोषिते तस्मिन्भवेन्मण्डनवर्जिता

हे शिवे, तस्मिन् कार्यार्थं प्रोषिते पतौ, साध्वी भार्या क्वचिदपि अलङ्कृतं आत्मानं न दर्शयेत्; मण्डनवर्जिता भवेत्।

Verse 19

पत्युर्नाम न गृह्णीयात् कदाचन पतिव्रता । आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्प्रसीदेत्ताडितापि च । हन्यतामिति च ब्रूयात्स्वामिन्निति कृपां कुरु

पतिव्रता कदाचन पत्युर्नाम न गृह्णीयात्। आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्, ताडितापि प्रसीदेत्। ‘हन्यताम्’ इति ब्रूयात् चेत्, सा ‘स्वामिन्, कृपां कुरु’ इति याचेत्।

Verse 20

आहूता गृह कार्याणि त्यक्त्वा गच्छेत्तदन्तिकम् । सत्वरं साञ्जलिः प्रीत्यां सुप्रणम्य वदेदिति

आहूता गृहकार्याणि त्यक्त्वा तदन्तिकं गच्छेत्। सत्वरं साञ्जलिः प्रीत्या सुप्रणम्य यथोचितं वदेत्।

Verse 21

किमर्थं व्याहृता नाथ स प्रसादो विधीयताम् । तदादिष्टा चरेत्कर्म सुप्रसन्नेन चेतसा

किमर्थं मया एवं सम्बोधितं नाथ? स प्रसादो मयि विधीयताम्। त्वया आदिष्टा अहं कर्म नियतं करिष्यामि, तव अनुग्रहेण सुप्रसन्नचेतसा॥

Verse 22

चिरन्तिष्ठेन्न च द्वारे गच्छेन्नैव परालये । आदाय तत्त्वं यत्किंचित्कस्मै चिन्नार्पयेत्क्वचित्

द्वारे चिरं न तिष्ठेत्, न च परगृहस्य अन्तःपुरं गच्छेत्। यत्किञ्चित् तत्त्वं रहस्यं वा गृहीत्वा, कस्यचित् क्वचित् न समर्पयेत्।

Verse 23

पूजोपकरणं सर्वमनुक्ता साधयेत्स्वयम् । प्रतीक्षमाणावसरं यथाकालोचितं हितम्

पूजोपकरणं सर्वम् अनुक्तापि स्वयमेव साधयेत्। यथाकालोचितं हितम् अवसरं प्रतीक्षमाणा।

Verse 24

न गच्छेत्तीर्थयात्रां वै पत्याज्ञां न विना क्वचित् । दूरतो वर्जयेत्सा हि समाजोत्सवदर्शनम्

पत्यानुज्ञां विना क्वचित् तीर्थयात्रां न गच्छेत्। तथा समाजोत्सवदर्शनं दूरतो वर्जयेत्।

Verse 25

तीर्थार्थिनी तु या नारी पतिपादोदकम्पिबेत् । तस्मिन्सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि च न संशयः

तीर्थार्थिनी या नारी पतिपादोदकं पिबेत्। तस्मिन् एव सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्राणि च, न संशयः।

Verse 26

भुंज्यात्सा भर्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नादिकं च यत् । महाप्रसाद इत्युक्त्वा पतिदत्तम्पतिव्रता

पतिव्रता सा भर्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नादिकं यत् भुञ्जीत, “महाप्रसादः” इति उक्त्वा, पतिदत्तं भक्त्या गृह्णीयात्।

Verse 27

अविभज्य न चाश्नीयाद्देव पित्रतिथिष्वपि । परिचारकवर्गेषु गोषु भिक्षुकुलेषु च

देवपितृतिथिष्वपि पूर्वं विभागं विना नाश्नीयात् कदाचन। परिचारकवर्गेषु गोषु भिक्षुकुलेषु च यथोचितं दद्यात्॥

Verse 28

संयतोपस्करा दक्षा हृष्टा व्ययपराङ्मुखी । भवेत्सा सर्वदा देवी पतिव्रतपरायणा

संयतोपस्करा दक्षाः हृष्टा व्ययपराङ्मुखी। सा देवी सर्वदा भवेत् पतिव्रतपरायणा॥

Verse 29

कुर्यात्पत्यननुज्ञाता नोपवासव्रतादिकम् । अन्यथा तत्फलं नास्ति परत्र नरकम्व्रजेत्

पत्यननुज्ञाता न कुर्यात् उपवासव्रतादिकम्। अन्यथा तस्य फलं नास्ति, परत्र नरकं व्रजेत्॥

Verse 30

सुखपूर्वं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया । आन्तरेष्वपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित्

सुखपूर्वं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया। आन्तरेष्वपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत् क्वचित्॥

Verse 31

क्लीबम्वा दुरवस्थम्वा व्याधितं वृद्धमेव च । सुखितं दुःखितं वापि पतिमेकं न लंघयेत्

क्लीबो वा दुरवस्थो वा व्याधितो वृद्ध एव वा । सुखितो दुःखितो वापि पतिमेकं न लङ्घयेत् ॥

Verse 32

स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं च स्वमुखं नैव दर्शयेत् । स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नानान्न शुध्यति

स्त्री रजस्वला त्रिरात्रं स्वमुखं नैव दर्शयेत्। स्ववाक्यं न श्रावयेत् यावत् स्नानेन न शुध्यति॥

Verse 33

सुस्नाता भर्तृवदनमीक्षेतान्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिम्भानुम्विलोकयेत

सुस्नाता भर्तृवदनं पश्येत् नान्यत्र कदाचन। अथवा मनसा ध्यात्वा पतिं भानुं विलोकयेत्॥

Verse 34

हरिद्राकुङ्कुमं चैव सिन्दूरं कज्जलादिकम् । कूर्पासकञ्च ताम्बूलं मांगल्याभरणादिकम्

हरिद्राकुङ्कुमं चैव सिन्दूरं कज्जलादिकम्। कूर्पासकं च ताम्बूलं मांगल्याभरणादिकम्॥

Verse 35

केशसंस्कारकबरीकरकर्णादिभूषणम् । भर्तुरायुष्यमिच्छन्ती दूरयेन्न पतिव्रता

केशसंस्कारकबरीकरकर्णादिभूषणम्। भर्तुरायुष्यमिच्छन्ती दूरयेन्न पतिव्रता॥

Verse 36

न रजक्या न बन्धक्या तथा श्रवणया न च । न च दुर्भगया क्वापि सखित्वं कारयेत्क्वचित्

न रजक्या न बन्धक्या तथा श्रवणया न च । न च दुर्भगया क्वापि सखित्वं कारयेत्क्वचित् ॥

Verse 37

पतिविद्वेषिणीं नारीं न सा संभाषयेत्क्वचित् । नैकाकिनी क्वचित्तिष्ठेन्नग्ना स्नायान्न च क्वचित्

पतिविद्वेषिणीं नारीं सा कदाचन न संभाषयेत्। नैकाकिनी क्वचित् तिष्ठेत्, नग्ना च कदाचन न स्नायात्॥

Verse 38

नोलूखले न मुसले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रके न देहल्यां सती च प्रवसेत्क्वचित्

नोलूखले न मुसले न वर्धन्यां न दृषदि अपि। न यन्त्रके न देहल्यां सती कदाचन प्रवसेत्॥

Verse 39

विना व्यवायसमयं प्रागल्भ्यं नाचरेत्क्वचित् । यत्रयत्र रुचिर्भर्तुस्तत्र प्रेमवती भवेत्

विना व्यवायसमयं प्रागल्भ्यं कदाचन नाचरेत्। यत्र यत्र भर्तुः रुचिः तत्र तत्र प्रेमवती भवेत्॥

Verse 40

हृष्टाहृष्टे विषण्णा स्याद्विषण्णास्ये प्रिये प्रिया । पतिव्रता भवेद्देवी सदा पतिहितैषिणी

हृष्टेऽहृष्टे प्रिये विषण्णा स्यात्, विषण्णास्ये प्रिये प्रिया भवेत्। पतिव्रता देवी सदा पतिहितैषिणी भवेत्॥

Verse 41

एकरूपा भवेत्पुण्या संपत्सु च विपत्सु च । विकृतिं स्वात्मनः क्वापि न कुर्याद्धैर्य्यधारिणी

एकरूपा भवेत् पुण्या संपत्सु च विपत्सु च । विकृतिं स्वात्मनः क्वापि न कुर्याद् धैर्यधारिणी ॥

Verse 42

सर्पिर्लवणतैलादिक्षयेपि च पतिव्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायासेषु न योजयेत्

सर्पिर्लवणतैलादीनां क्षयेऽपि पतिव्रता न कदाचन “पतिः नास्ति” इति ब्रूयात्; न च तं क्लेशकरकर्मसु योजयेत्।

Verse 43

विधेर्विष्णोर्हराद्वापि पतिरेकोधिको मतः । पतिव्रताया देवेशि स्वपतिश्शिव एव च

विधेर्विष्णोर्हरस्यापि मध्ये पतिः एक एव परमो मतः। देवेशि, पतिव्रतायाः स्वपतिः साक्षात् शिव एव।

Verse 44

व्रतोपवासनियमम्पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्तुर्मृता निरयमृच्छति

पतिमुल्लङ्घ्य या नारी व्रतोपवासनियमादीन् स्वेच्छया आचरति, सा भर्तुरायुष्यं हरति; मृता च निरयं गच्छति।

Verse 45

उक्ता प्रत्युत्तरन्दद्याद्या नारी क्रोधतत्परा । सरमा जायते ग्रामे शृगाली निर्जने वने

या नारी सम्बोधितापि प्रत्युत्तरं तीक्ष्णं ददाति क्रोधपरायणा च भवति, सा ग्रामे सरमा जायते; निर्जने वने शृगाली भवति।

Verse 46

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेद्दुष्टसन्निधौ । न च कातरवाक्यानि वदेन्नारी पतिं क्वचित्

नारी पतितः उच्चासनं न सेवेत, न च दुष्टसन्निधौ व्रजेत्। कदाचन पतिं प्रति कातरवाक्यानि न वदेत्।

Verse 47

अपवादं न च ब्रूयात्कलहं दूरतस्त्यजेत् । गुरूणां सन्निधौ क्वापि नोच्चैर्ब्रूयान्न वै हसेत्

अपवादं न ब्रूयात्, कलहं दूरतस्त्यजेत्। गुरूणां सन्निधौ कुत्रापि नोच्चैर्ब्रूयान्न हसेच्च॥

Verse 48

बाह्यादायान्तमालोक्य त्वरितान्नजलाशनैः । ताम्बूलैर्वसनैश्चापि पादसम्वाहनादिभिः

बाह्यादायान्तमालोक्य त्वरितं जलाशनैः। ताम्बूलवसनैश्चापि पादसंवाहनादिभिः॥

Verse 49

तथैव चाटुवचनैः स्वेदसन्नोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणता तया

तथैव चाटुवचनैः स्वेदसन्नोदनैः परैः। या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणता तया॥

Verse 50

मितन्ददाति जनको मितं भ्राता मितं सुतः । अमितस्य हि दातारं भर्तारम्पूजयेत्सदा

मितं ददाति जनको मितं भ्राता मितं सुतः। अमितस्य हि दातारं भर्तारं पूजयेत्सदा॥

Verse 51

भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्मतीर्थव्रतानि च । तस्मात्सर्वम्परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत्

भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्मतीर्थव्रतानि च। तस्मात्सर्वं परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत्॥

Verse 52

या भर्तारम्परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्ष कोटरशायिनी

या भर्तारं परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्षकोटरशायिनी ॥

Verse 53

ताडिता ताडितुं चेच्छेत्सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयति यान्यम्वै केकराक्षी तु सा भवेत्

ताडिता ताडितुं चेच्छेत्सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयति यान्यम्वै केकराक्षी तु सा भवेत् ॥

Verse 54

या भर्तारम्परित्यज्य मिष्टमश्नाति केवलम् । ग्रामे वा सूकरी भूयाद्वल्गुर्वापि स्वविड्भुजा

या भर्तारं परित्यज्य केवलं मिष्टभोगेषु रमते, सा ग्रामे सूकरी भूत्वा जायते, अथवा स्वविड्भुजा नीचजीवत्वं प्राप्नोति।

Verse 55

या तुकृत्य प्रियम्ब्रूयान्मूका सा जायते खलु । या सपत्नी सदेर्ष्येत दुर्भगा सा पुनः पुनः

या तु कृत्यां समाश्रित्य प्रियं वाक्यं ब्रुवाणं कर्तुमिच्छति, सा नूनं मूका जायते। या च सपत्न्यां सदा ईर्ष्यां करोति, सा पुनः पुनर्दुर्भगा भवति।

Verse 56

दृष्टिम्विलुप्य भर्त्तुर्या कश्चिदन्यं समीक्षते । काणा च विमुखी चापि कुरूपापि च जायते

या नारी भर्तुः विमुखी भूत्वा कञ्चिदन्यं समीक्षते, सा दृष्टिं विलुप्य काणा विमुखी च कुरूपा चापि जायते।

Verse 57

जीवहीनो यथा देहः क्षणादशुचिताम्व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्यशुचिस्सदा

यथा जीवहीनो देहः क्षणादशुचितां व्रजेत्, तथा भर्तृहीना योषित् सुस्नाताप्यशुचिः सदा।

Verse 58

सा धन्या जननी लोके स धन्यो जनकः पिता । धन्यस्स च पतिर्यस्य गृहे देवी पतिव्रता

धन्या सा जननी लोके, धन्यः स जनकः पिता; धन्यश्च स पतिः यस्य गृहे देवी पतिव्रता वसति।

Verse 59

पितृवंश्याः मातृवंश्याः पतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गे सौख्यानि भुंजते

पितृवंश्याः मातृवंश्याः पतिवंश्याश्च त्रयस्त्रयः; पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गे सौख्यानि भुञ्जते।

Verse 60

शीलभङ्गेन दुर्वृत्ताः पातयन्ति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथा पत्युरिहामुत्रापि दुःखिताः

शीलभङ्गेन दुर्वृत्ताः पातयन्ति कुलत्रयम्; पितुर्मातुस्तथा पत्युरिहामुत्रापि दुःखहेतवो भवन्ति।

Verse 61

पतिव्रतायाश्चरणो यत्र यत्र स्पृशेद्भुवम् । तत्र तत्र भवेत्सा हि पापहन्त्री सुपावनी

पतिव्रतायाः चरणो यत्र यत्र भुवं स्पृशेत्। तत्र तत्र सा पापहन्त्री सुपावनी भवेत्॥

Verse 62

विभुः पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गन्धवहश्चापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

विभुः पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि। सोमो गन्धवहश्चापि स्वपावित्र्याय नान्यथा॥

Verse 63

आपः पतिव्रतास्पर्शमभिलष्यन्ति सर्वदा । अद्य जाड्यविनाशो नो जातस्त्वद्यान्यपावनाः

आपः पतिव्रतास्पर्शमभिलष्यन्ति सर्वदा । अद्य जाड्यविनाशो नो जातस्त्वद्यान्यपावनाः ॥

Verse 64

भार्या मूलं गृहस्थास्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफलावाप्त्यै भार्या सन्तानवृद्धये

भार्या मूलं गृहस्थास्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफलावाप्त्यै भार्या सन्तानवृद्धये ॥

Verse 65

गृहे गृहे न किं नार्य्यो रूपलावण्यगर्विताः । परम्विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पतिव्रता

गृहे गृहे न किं नार्य्यो रूपलावण्यगर्विताः । परम्विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पतिव्रता ॥

Verse 66

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्य या द्वयम् । देवपित्रतिथीज्यादि नाभार्यः कर्म चार्हति

परलोकश्चायं लोको जीयते भार्यया द्वयम् । देवपित्रतिथीज्यादि नाभार्यः कर्म चार्हति ॥

Verse 67

गृहस्थस्स हि विज्ञेयो यस्य गेहे पतिव्रता । ग्रस्यतेऽन्यान्प्रतिदिनं राक्षस्या जरया यथा

गृहस्थः स हि विज्ञेयो यस्य गेहे पतिव्रता । ग्रस्यतेऽन्यान् प्रतिदिनं राक्षस्या जरया यथा ॥

Verse 68

यथा गंगावगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रतां दृष्ट्वा सकलम्पावनं भवेत्

यथा गङ्गावगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रतां दृष्ट्वा सकलं पावनं भवेत् ॥

Verse 69

न गङ्गाया तया भेदो या नारी पतिदेवता । उमाशिवसमौ साक्षात्तस्मात्तौ पूजयेद्बुधः

न गङ्गाया तया भेदो या नारी पतिदेवता । उमाशिवसमौ साक्षात् तस्मात् तौ पूजयेद् बुधः ॥

Verse 70

तारः पतिश्श्रुतिर्नारी क्षमा सा स स्वयन्तपः । फलम्पतिः सत्क्रिया सा धन्यौ तौ दम्पती शिवे

शिवमार्गे पतिस्तारः—त्राता; नारी श्रुतिरिवैव सा। सा क्षमा, स स्वयंतपाः; स फलरूपः, सा सत्क्रिया। शिवे धन्यौ तौ दम्पती॥

Verse 71

एवम्पतिव्रताधर्मो वर्णितस्ते गिरीन्द्रजे । तद्भेदाञ् शृणु सुप्रीत्या सावधानतयाऽद्य मे

एवं पतिव्रताधर्मो वर्णितस्ते गिरीन्द्रजे । तद्भेदान् शृणु सुप्रीत्या सावधानतया मम ॥

Verse 72

चतुर्विधास्ताः कथिता नार्यो देवि पतिव्रताः । उत्तमादिविभेदेन स्मरतां पापहारिकाः

चतुर्विधास्ताः कथिता नार्यो देवि पतिव्रताः । उत्तमादिविभेदेन स्मरतां पापहारिकाः ॥

Verse 73

उत्तमा मध्यमा चैव निकृष्टातिनिकृष्टिका । ब्रुवे तासां लक्षणानि सावधानतया शृणु

उत्तमा मध्यमा चैव निकृष्टातिनिकृष्टिका । ब्रुवे तासां लक्षणानि सावधानतया शृणु ॥

Verse 74

स्वप्नेपि यन्मनो नित्यं स्वपतिं पश्यति ध्रुवम् । नान्यम्परपतिं भद्रे उत्तमा सा प्रकीर्तिता

स्वप्नेऽपि यन्मनो नित्यं स्वपतिं पश्यति ध्रुवम् । नान्यं परपतिं भद्रे उत्तमा सा प्रकीर्तिता ॥

Verse 75

या पितृभ्रातृसुतवत् परम्पश्यति सद्धिया । मध्यमा सा हि कथिता शैलजे वै पतिव्रता

या पतिव्रता शुद्धया सद्धिया परपुरुषान् पितृभ्रातृसुतवत् परम्पश्यति, सा शैलजे मध्यमा इति निश्चयेन कथिता।

Verse 76

बुद्ध्वा स्वधर्मं मनसा व्यभिचारं करोति न । निकृष्टा कथिता सा हि सुचरित्रा च पार्वति

स्वधर्मं मनसा बुद्ध्वा व्यभिचारं न करोति या। सा न निकृष्टा कथिता, हे पार्वति, सुचरित्रा च।

Verse 77

पत्युः कुलस्य च भयाद्व्यभिचारं करोति न । पतिव्रताऽधमा सा हि कथिता पूर्वसूरिभिः

पत्युः कुलस्य च भयाद् व्यभिचारं न करोति या। सा पतिव्रताऽधमा प्रोक्ता पूर्वसूरिभिरित्युत।

Verse 78

चतुर्विधा अपि शिवे पापहन्त्र्यः पतिव्रताः । पावनास्सर्वलोकानामिहामुत्रापि हर्षिताः

चतुर्विधा अपि शिवे पतिव्रताः पापहन्त्र्यः। पावनाः सर्वलोकानामिहामुत्र च हर्षिताः।

Verse 79

पातिव्रत्यप्रभावेणात्रिस्त्रिया त्रिसुरार्थनात् । जीवितो विप्र एको हि मृतो वाराहशापतः

पातिव्रत्यप्रभावेणात्रेः स्त्रिया त्रिसुरार्थनात्। जीवितो विप्र एको हि मृतो वाराहशापतः।

Verse 80

एवं ज्ञात्वा शिवे नित्यं कर्तव्यम्पतिसेवनम् । त्वया शैलात्मज प्रीत्या सर्वकामप्रदं सदा

एवं विदित्वा शिवे नित्यं पतिसेवनं कर्तव्यम्। शैलात्मजे त्वया प्रीत्या कृतं तत् सर्वकामप्रदं सदा॥

Verse 81

जगदम्बा महेशी त्वं शिवस्साक्षात्पतिस्तव । तव स्मरणतो नार्यो भवन्ति हि पतिव्रताः

जगदम्बा महेशी त्वमेव; शिवः साक्षात् तव पतिः। तव स्मरणमात्रेण नार्यः खलु पतिव्रताः भवन्ति।

Verse 82

त्वदग्रे कथनेनानेन किं देवि प्रयोजनम् । तथापि कथितं मेऽद्य जगदाचारतः शिवे

त्वदग्रेऽनेन कथनेन किं देवि प्रयोजनम्। तथापि जगदाचारतः शिवेऽद्य मया कथितम्।

Verse 83

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विररामासौ द्विजस्त्री सुप्रणम्य ताम् । शिवा मुदमतिप्राप पार्वती शङ्करप्रिया

ब्रह्मोवाच। इत्युक्त्वा विररामासौ द्विजस्त्री सुप्रणम्य ताम्। ततः शिवा पार्वती शङ्करप्रिया मुदमतिप्राप।