Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

कामभस्म-प्रार्थना: रत्याः शङ्करं प्रति विनयः / Rati’s Supplication to Śaṅkara regarding Kāma’s Ashes

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा शिरसा नत्वा परिक्रम्य स्तुवन्विभुम् । बहिर्गत्वा हरिन्देवान्प्रणम्य समुपास्त सः

brahmovāca | tacchrutvā śirasā natvā parikramya stuvanvibhum | bahirgatvā harindevānpraṇamya samupāsta saḥ

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा शिरसा नत्वा परिक्रम्य स्तुवन् विभुम् । बहिर्गत्वा हरिदेवान् प्रणम्य समुपास्त सः ॥

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तत्that (speech)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (श्रुत्वा इत्यस्य कर्म)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund/absolutive)
शिरसाwith (his) head
शिरसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund)
परिक्रम्यhaving circumambulated
परिक्रम्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-क्रम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund)
स्तुवन्praising
स्तुवन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (ब्रह्मा) इत्यस्य विशेषण
विभुम्the all-powerful Lord
विभुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
बहिःoutside
बहिः:
Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund)
हरिम्Hari (Viṣṇu)
हरिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
देवान्the gods
देवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
प्रणम्यhaving bowed down
प्रणम्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund)
समुपास्तattended / served / worshipped
समुपास्त:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उप-आस् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Brahma

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahādeva

Type: stotra

Offering: pushpa

S
Shiva
V
Vishnu
D
Devas

FAQs

The verse highlights the Shaiva ideal of humility and devotion: hearing sacred instruction, one responds with pranama (surrender), pradakshina (recognizing Shiva as the spiritual center), and stuti (praise), expressing the soul’s dependence on Pati (Lord Shiva).

Circumambulation and praise are classic forms of Saguna worship, commonly performed around the Shiva-linga; the verse reflects outward devotional acts that embody inner reverence and alignment with Shiva’s all-pervading presence (vibhu).

A clear takeaway is pradakshina with stotra: after mantra-japa (such as the Panchakshara), offer namaskara, circumambulate with focused remembrance of Shiva, and maintain a respectful, service-oriented attitude (upasana/seva).