
अध्यायेऽस्मिन् नारदः ब्रह्माणं पृच्छति—सप्तर्षीणां प्रस्थितानां पश्चात् हिमवान् किं चकारेति। ब्रह्मा कथयति—हिमवान् हृष्टः उदारधीः मेरु-प्रमुखान् पर्वतान् स्वबान्धवान् समाहूय मन्त्रयामास। स्नेहपूर्वं गुरूपदेशेन च सः स्वपुरोहितं गर्गं शिवाय लग्नपत्रिकां (निमन्त्रणपत्रम्) लेखयितुं नियोजयति। ततः शुभद्रव्यैः सह दूतान् प्रेषयति; ते कैलासं गत्वा शिवसन्निधौ विधिवत् तिलकादि-सत्कारपूर्वकं पत्रिकां समर्पयन्ति, भगवान् च तान् विशेषेण सम्मानयति। दूतानां सफलागमनं हिमालयस्य हर्षहेतुः; ततः सः नानादेशेषु बान्धवान् सुहृदश्च निमन्त्रयन् दिव्यविवाहस्य सामाजिक-याज्ञिकविस्तारं करोति। अत्र सत्कारः, लग्ननिर्णयः, निमन्त्रण-व्यवस्था च धर्म्य-क्रियाक्रमरूपेण निरूप्यते।
Verse 1
नारद उवाच । तात प्राज्ञ वदेदानीं सप्तर्षिषु गतेषु च । किमकार्षीद्धिमगिरिस्तन्मे कृत्वा कृपां प्रभो
नारद उवाच । तात प्राज्ञ वदेदानीं सप्तर्षिषु गतेषु च । किमकार्षीद्धिमगिरिस्तन्मे कृत्वा कृपां प्रभो
Verse 2
ब्रह्मोवाच । गतेषु तेषु मुनिषु सप्तस्वपि मुनीश्वर । सारुन्धतीषु हिमवान् यदकार्षीद्ब्रवीमि ते
ब्रह्मोवाच । गतेषु तेषु मुनिषु सप्तस्वपि मुनीश्वर । सारुन्धतीषु हिमवान् यदकार्षीद्ब्रवीमि ते
Verse 3
करवीरस्तथैवापि महाविभव संयुतः । महेन्द्रः पर्वतश्रेष्ठ आजगाम हिमालयम्
करवीरस्तथैवापि महाविभव संयुतः । महेन्द्रः पर्वतश्रेष्ठ आजगाम हिमालयम्
Verse 4
तदाज्ञप्तस्ततः प्रीत्या हिमवान् लग्न पत्रिकाम् । लेखयामास सुप्रीत्या गर्गेण स्वपुरोधसा
तदाज्ञप्तो हिमवान् प्रीत्या लग्नपत्रिकाम् । गर्गेण स्वपुरोधसा लेखयामास सुप्रीत्या ॥
Verse 5
अथ प्रस्थापयामास तां शिवाय स पत्रिकाम् । नानाविधास्तु सामग्र्यः स्वजनैर्मुदितात्मभिः
अथ तां पत्रिकां शिवाय प्रस्थापयामास सः । नानाविधाः सामग्र्यश्च स्वजनैर्मुदितात्मभिः ॥
Verse 6
ते जनास्तत्र गत्वा च कैलासे शिवसन्निधिम् । ददुश्शिवाय तत्पत्रं तिलकं सम्विधाय च
ते जनाः कैलासे गत्वा शिवसन्निधिम् । तिलकं सम्विधायैव ददुश्शिवाय तत्पत्रम् ॥
Verse 7
सन्मानिता विशेषेण प्रभुणा च यथोचितम् । सर्वे ते प्रीतिमनस आजग्मुश्शैलसन्निधिम्
सन्मानिताः विशेषेण प्रभुणा यथोचितम् । सर्वे ते प्रीतिमनसो जग्मुः शैलसन्निधिम् ॥
Verse 8
सन्मानितान्विशेषेण महेशेनागताञ्जनान् । दृष्ट्वा सुहर्षिताञ्च्छैलो मुमोदातीव चेतसि
महेशेन विशेषेण सन्मानितान् आगतान् जनान् दृष्ट्वा, शैलराजो हिमवान् सुहर्षितः सन् अन्तःकरणेऽतीव मुमोद।
Verse 9
ततो निमन्त्रणं चक्रे स्वबन्धूनां प्रमोदितः । नानादेशस्थितानाञ्च निखिलानां सुखास्पदम्
ततो निमन्त्रणं चक्रे स्वबन्धूनां प्रमोदितः । नानादेशस्थितानाञ्च निखिलानां सुखास्पदम् ॥
Verse 10
ततस्स कारयामास स्वर्णसंग्रहमादरात् । नानाविधाश्च सामग्रीर्विवाहकरणोचिताः
ततः स आदरात् स्वर्णसंग्रहम् अकारयत्, विवाहकर्मणि योग्याः नानाविधाः सामग्रीश्च समाहारयामास।
Verse 11
तण्डुलानां बहूञ्छैलान् पृथुकानां तथैव च । गुडानां शर्कराणाञ्च लवणानां तथैव च
तण्डुलानां बहून् शैलान् पृथुकानां तथैव च। गुडानां शर्कराणां च लवणानां तथैव च॥
Verse 12
क्षीराणां च घृतानाञ्च दध्नां वापीश्चकार सः । यवादिधान्यपिष्टानां लड्डुकानां तथैव च
क्षीराणां च घृतानां च दध्नां वापीश्चकार सः। यवादिधान्यपिष्टानां लड्डुकानां तथैव च॥
Verse 13
शष्कुलीनां स्वस्तिकानां शर्कराणां तथैव च । अमृतेक्षुरसानां च तत्र वापीश्चकार सः
शष्कुलीनां स्वस्तिकानां शर्कराणां तथैव च। अमृतेक्षुरसानां च तत्र वापीश्चकार सः॥
Verse 14
बह्वीर्हैयंगवानाञ्च ह्यासवानां तथैव च । नाना पक्वान्नसंघांश्च महास्वादुरसांस्तथा
बहूनि ह्यैयंगवानानि तथा बह्व्य आसवाः। नानापक्वान्नसंघाश्च महास्वादुरसाः समर्पिताः।
Verse 16
मणिरत्नप्रकाराणि सुवर्णरजतानि च । द्रव्याण्येतानि चान्यानि संगृह्य विधिपूर्वकम्
मणिरत्नप्रकाराणि सुवर्णरजतानि च। द्रव्याण्येतानि चान्यानि विधिपूर्वकं संगृह्य समर्पयेत्।
Verse 17
मंगलं कर्तुमारेभे गिरिर्मंगलकृद्दिने । संस्कारं कारयामासुः पार्वत्याः पर्वतस्त्रियः
मङ्गलकृद्दिने गिरिराजो हिमवान् मङ्गलं कर्तुमारेभे। पार्वत्याः संस्कारान् पर्वतस्त्रियोऽपि समारभ्य कारयामासुः॥
Verse 18
ता मंगलं मुदा चक्रुर्भूषिता भूषणैः स्वयम् । पुरद्विजस्त्रियो दृष्ट्वा लोकाचारं प्रचक्रिरे
ता भूषणैः स्वहस्तैर्भूषिता मुदा मङ्गलं चक्रुः। पुरद्विजस्त्रियो दृष्ट्वा लोकाचारं प्रचक्रिरे॥
Verse 19
नाना व्यञ्जनवस्तूनि गणदेवहितानि च । अमूल्यनानावस्त्राणि वह्निशौचानि यानि च
नानाव्यञ्जनवस्तूनि गणदेवहितानि च। अमूल्यनानावस्त्राणि वह्निशौचानि यानि च॥
Verse 20
सर्वभावेन सुप्रीतो बन्धुवर्गागमोत्सुकः । एतस्मिन्नन्तरे तस्य बान्धवाश्च निमन्त्रिताः
स सर्वभावेन सुप्रीतो बन्धुवर्गागमोत्सुकः। एतस्मिन्नन्तरे तस्य बान्धवाश्च निमन्त्रिताः॥
Verse 21
आजग्मुस्सस्त्रियो हृष्टास्ससुतास्सपरिच्छदाः । तदैव शृणु देवर्षे गिर्य्यागमनमादृतः
आजग्मुः सस्त्रियो हृष्टाः ससुताः सपरिच्छदाः। तदैव शृणु देवर्षे गिर्यागमनमादृतम्॥
Verse 22
वर्णयामि समासेन शिवप्रीतिविवृद्धये । देवालय गिरिर्यो हि दिव्यरूपधरो महान्
वर्णयामि समासेन शिवप्रीतिविवृद्धये। देवालयो गिरिर्यो हि दिव्यरूपधरो महान्॥
Verse 23
नानारत्नपरिभ्राजत्समाजस्सपरिच्छदः । नानामणिमहारत्नसारमादाय यत्नतः
नानारत्नपरिभ्राजत्समाजः सपरिच्छदः। नानामणिमहारत्नसारमादाय यत्नतः॥
Verse 24
सुवेषालंकृतः श्रीमान् जगाम स हिमालयम् । मन्दरस्सर्वशोभाढ्यस्सनारीतनयो गिरिः
सुवेषालङ्कृतः श्रीमान् स हिमालयं जगाम। मन्दरः सर्वशोभाढ्यो मेनातनयो गिरिः, गिरिराजो महाप्रभुः॥
Verse 25
सूपायनानि संगृह्य जगाम विविधानि च । अस्ताचलोपि दिव्यात्मा सोपायन उदारधीः
सूपायनानि विविधानि संगृह्य स जगाम। अस्ताचलमपि दिव्यात्मा उदारधीः सोपायनः॥
Verse 26
बहुशोभासमायुक्त आजगाम मुदान्वितः । उदयाचल आदाय सद्रत्नानि मणीनपि
बहुशोभासमायुक्तः स मुदान्वित आजगाम। उदयाचलादादाय सद्रत्नानि मणीनपि॥
Verse 27
अत्युत्कृष्टपरीवार आजगाम महासुखी । मलयो गिरिराजो हि सपरीवार आदृतः
अत्युत्कृष्टपरीवारः महासुखी स आजगाम। मलयो गिरिराजो हि सपरीवार आदृतः॥
Verse 28
सुदिव्यरचनायुक्त आययौ बहुसद्बलः । सद्यो दर्दुरनामा च मुदितस्सकलत्रकः
सुदिव्यरचनायुक्तः बहुसद्बलः आययौ। सद्यो दर्दुरनामा च मुदितः सकलत्रकः॥
Verse 29
बहुशोभान्वितस्तातः ययौ हिमगिरेर्गृहम् । निषदोपि प्रहृष्टात्मा सपरिच्छद आययौ
ततः स बहुशोभान्वितः पिता हिमगिरेर्गृहं ययौ। निषादोऽपि प्रहृष्टात्मा सपरिच्छदः तत्रैवाययौ॥
Verse 30
ससुतस्त्रीगणः प्रीत्या ययौ हिमगिरेर्गृहम् । आजगाम महाभाग्यो भूधरो गन्धमादनः
ससुतस्त्रीगणः प्रीत्या हिमगिरेर्गृहं ययौ। ततः महाभाग्यो भूधरः गन्धमादनः अप्याजगाम॥
Verse 32
सगणस्ससुतस्त्रीको बहुशोभासमन्वितः । पारियात्रो हि हृष्टात्मा मणि रत्नाकरस्सयुत्
सगणः ससुतस्त्रीकः बहुशोभासमन्वितः। पारियात्रो हि हृष्टात्मा मणिरत्नाकरैः सयुतः आगतः॥
Verse 33
सगणस्सपरीवार आययौ हिमभूधरम् । क्रौञ्चः पर्वतराजो हि महाबलपरिच्छदः । आजगाम गिरिश्रेष्ठस्स मुपायन आदृतः
सगणः सपरीवारः हिमभूधरम् आययौ। क्रौञ्चः पर्वतराजोऽपि महाबलपरिच्छदः। गिरिश्रेष्ठं तमादृत्य स उपायनमुपाहरत्॥
Verse 34
पुरुषोत्तमशैलोपि सपरिच्छद आदृतः । महोपायनमादायाजगाम हिमभूधरम्
पुरुषोत्तमशैलोऽपि सपरिच्छद आदृतः। महोपायनमादाय हिमभूधरम् आजगाम॥
Verse 35
नीलः सलीलस्स सुतस्सस्त्रीको द्रव्यसंयुतः । आजगाम हिमागस्य गृहमानन्दसंयुतः
नीलः सलीलस्स सुतस्सस्त्रीको द्रव्यसंयुतः। आजगाम हिमागस्य गृहमानन्दसंयुतः॥
Verse 36
त्रिकूटश्चित्रकूटोपि वेंकटः श्रीगिरिस्तथा । गोकामुखी नारदश्च हिमगेहमुपागमत्
त्रिकूटश्चित्रकूटोऽपि वेङ्कटः श्रीगिरिस्तथा। गोकामुखी नारदश्च हिमगेहमुपागमत्॥
Verse 37
विन्ध्यश्च पर्वतश्रेष्ठो नानासम्पत्समन्वितः । आजगाम प्रहृष्टात्मा सदारतनयश्शुभः
अथ विन्ध्यः पर्वतश्रेष्ठो नानाविधसम्पद्भिरलङ्कृतः । प्रहृष्टहृदयः सदारतनयसमेतः सर्वथा शुभः समाययौ ॥
Verse 38
कालंजरो महाशैलो बहुहर्षसमन्वितः । बहुभस्सगणः प्रीत्याजगामहिमभूधरम्
कालञ्जरो महाशैलो बहुहर्षसमन्वितः । बहुभस्मगणैः सार्धं प्रीत्या हिमभूधरं समाययौ ॥
Verse 39
कैलासस्तु महाशैलो महाहर्षसमन्वितः । आजगाम कृपां कृत्वा सर्वोपरि लसत्प्रभुः
कैलासस्तु महाशैलो महाहर्षसमन्वितः। आजगाम कृपां कृत्वा सर्वोपरि लसत्प्रभुः॥
Verse 40
अन्येपि भूभृतो ये हि द्वीपेष्वन्येष्वपि द्विज । इहापि येऽचलास्सर्वे आययुस्ते हिमालयम्
अन्येपि भूभृतो ये हि द्वीपेष्वन्येष्वपि द्विज। इहापि येऽचलास्सर्वे आययुस्ते हिमालयम्॥
Verse 41
निमन्त्रिता नगास्तत्र तेन पूर्वं मुदा मुने । आययुर्निखिलाः प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति
निमन्त्रिता नगास्तत्र तेन पूर्वं मुदा मुने। आययुर्निखिलाः प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति॥
Verse 42
तदा सर्वे समायाताश्शोणभद्रादयः खलु । बहुशोभा महाप्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति
तदा खलु शॊणभद्रादयः सर्वे समायाताः। महाप्रीत्या बहुशोभया च शिवपार्वत्योर्विवाहाय जग्मुः॥
Verse 43
नद्यस्सर्वास्समायाता नानालंकारसंयुताः । दिव्य रूपधराः प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति
नद्यः सर्वाः समायाताः नानालंकारसंयुताः। दिव्यरूपधराः प्रीत्या शिवपार्वत्योर्विवाहाय समागताः॥
Verse 44
गोदावरी च यमुना ब्रह्मस्त्रीर्वेणिका तथा । आययौ हिमशैलम्वै विवाहश्शिवयोरिति
गोदावरी च यमुना ब्रह्मस्त्रीर्वेणिका तथा । आययौ हिमशैलं वै विवाहः शिवयोरिति ॥
Verse 45
गंगा तु सुमहाप्रीत्या नानालंकारसंयुता । दिव्यरूपा ययौ प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति
गङ्गा तु सुमहाप्रीत्या नानालङ्कारसंयुता । दिव्यरूपा ययौ प्रीत्या विवाहः शिवयोरिति ॥
Verse 46
नर्मदा तु महामोदा रुद्रकन्या सरिद्वरा । महाप्रीत्या जगामाशु विवाहश्शिवयोरिति
नर्मदा तु महामोदा रुद्रकन्या सरिद्वरा । महाप्रीत्या जगामाशु विवाहः शिवयोरिति ॥
Verse 47
आगतैस्तैस्ततः सर्वैस्सर्वतो हिमभूधरम् । संकुलासीत्पुरी दिव्या सर्वशोभासमन्विता
ततः सर्वैः सर्वतोऽगतैस्तैः हिमभूधरं प्रति, दिव्या पुरी सर्वशोभासमन्विता जनैः संकुला बभूव।
Verse 48
महोत्सवा लसत्केतुध्वजातोरणकाधिका । वितानविनिवृत्तार्का तथा नानालसत्प्रभा
महोत्सवसमाकीर्णा लसत्केतुध्वजातोरणा; वितानैः सूर्यतापो निवृत्तः, नानाविधलसत्प्रभाभिरलंकृता।
Verse 49
हिमालयोपि सुप्रीत्यादरेण विविधेन च । तेषां चकार सन्मानं तासां चैव यथायथम्
हिमालयोऽपि महाप्रीत्या सादरं विविधैः प्रकारैः । तेषां सन्मानं चकार तासां चैव यथायथम् ॥
Verse 50
सर्वान्निवासयामास सुस्थानेषु पृथक् पृथक् । सामग्रीभिरनेकाभिस्तोषयामास कृत्स्नशः
सर्वान् निवासयामास सुस्थानेषु पृथक् पृथक् । सामग्रीभिरनेकाभिस्तोषयामास कृत्स्नशः ॥
Himavān formally prepares and dispatches the lagna-patrikā (wedding/auspicious-time invitation) to Śiva at Kailāsa, and Śiva receives and honors the emissaries.
The chapter sacralizes ‘auspicious order’ (lagna, etiquette, satkāra) as a manifestation of cosmic harmony—showing that divine union is approached through disciplined, dharmic procedure.
Śiva appears as the ideal sovereign-host (proper honor to messengers), while Himavān embodies dharmic kingship/guardianship through organized invitation, priestly mediation (Garga), and communal coordination.