अनरण्यसुता–पिप्पलादचरितम् / The Episode of Anaraṇya’s Daughter and Sage Pippalāda
अध्याये संवादान्तरपरम्परया कथा प्रवर्तते। नारदः ब्रह्माणं अनरण्यवृत्तान्तोत्तरं पृच्छति। ब्रह्मा कथयति—गिरिवरः/शैलेशः वसिष्ठं सादरं पृच्छति, पिप्पलादं पतिं प्राप्य अनरण्यसुता किं चकारेति। वसिष्ठः पिप्पलादं वृद्धं नियमिनं विरक्ततपस्विनं वर्णयति, यः वनाश्रमे तया सह सन्तोषेण वसति; सा च लक्ष्मीव नारायणं यथा, तथा कर्मणा मनसा वाचा च परमभक्त्या पतिं परिचरति। ततः धर्मः मायया मार्गे वृषभरूपेण शोभितः प्रादुर्भवति, स्वर्णदीतीरे स्नातुं गच्छन्त्याः तस्याः अन्तर्भावं परीक्षितुम्; शेषश्लोकाः धर्मपरीक्षायाः फलनिरूपणाय प्रवृत्ताः।
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । अनरण्यस्य चरितं सुतादानसमन्वितम् । श्रुत्वा गिरिवरस्तात किं चकार च तद्वद
नारद उवाच। अनरण्यस्य चरितं सुतादानसमन्वितम्। श्रुत्वा गिरिवरस्तात किं चकार ततः परम्॥
Verse 2
ब्रह्मोवाच । अनरण्यस्य चरितं कन्यादानसमन्वितम् । श्रुत्वा पप्रच्छ शैलेशो वसिष्ठं साञ्जलिः पुनः
ब्रह्मोवाच। अनरण्यस्य चरितं कन्यादानसमन्वितम्। श्रुत्वा पप्रच्छ शैलेशो वसिष्ठं साञ्जलिः पुनः॥
Verse 3
शैलेश उवाच । वसिष्ठ मुनिशार्दूल ब्रह्मपुत्र कृपानिधे । अनरण्यचरित्रन्ते कथितं परमाद्भुतम्
शैलेश उवाच—हे वसिष्ठ मुनिशार्दूल, ब्रह्मपुत्र कृपानिधे, त्वया मम पुरतः अनरण्यचरितं परमाद्भुतं सम्यक् कथितम्।
Verse 4
अनरण्यसुता यस्मात् पिप्पलादं मुनिं पतिम् । सम्प्राप्य किमकार्षीत्सा तच्चरित्रं मुदावहम्
अनरण्यसुता यस्मात् पिप्पलादं मुनिं पतिं सम्प्राप्य, सा ततः किम् अकार्षीत्? तस्याः मुदावहं शुभं चरित्रं श्रोतुं युक्तम्।
Verse 5
वसि । पिप्पलादो मुनिवरो वयसा जर्जरोधिकः । गत्वा निजाश्रमं नार्याऽनरण्यसुतया तया
हे वसि, मुनिवरः पिप्पलादो वयसा अतिजर्जरः सन्, तया अनरण्यसुतया नार्या सह निजाश्रमं गतवान्।
Verse 6
उवास तत्र सुप्रीत्या तपस्वी नातिलम्पटः । तत्रारण्ये गिरिवर स नित्यं निजधर्मकृत्
हे गिरिवर, स तपस्वी नातिलम्पटः सन् तत्र सुप्रीत्या उवास; तस्मिन् अरण्ये स नित्यं निजधर्मकृत् अभवत्।
Verse 7
अथानरण्यकन्या सा सिषेवे भक्तितो मुनिम् । कर्मणा मनसा वाचा लक्ष्मीनारायणं यथा
अथ सा अनरण्यकन्या भक्त्या मुनिं सिषेवे—कर्मणा मनसा वाचा—यथा लक्ष्मीर्नारायणं सेवते।
Verse 8
एकदा स्वर्णदीं स्नातुं गच्छन्तीं सुस्मितां च ताम् । ददर्श पथि धर्मश्च मायया वृषरूपधृक्
एकदा स्वर्णदीं स्नातुं गच्छन्तीं सुस्मितां च ताम्। ददर्श पथि धर्मश्च मायया वृषरूपधृक्॥
Verse 9
चारुरत्नरथस्थश्च नानालं कारभूषितः । नवीनयौवनश्श्रीमान्कामदेवसभप्रभः
चारुरत्नरथस्थश्च नानालंकारभूषितः। नवीनयौवनश्श्रीमान् कामदेवसभप्रभः॥
Verse 10
दृष्ट्वा तां सुन्दरीं पद्मामुवाच स वृषो विभुः । विज्ञातुं भावमन्तःस्थं तस्याश्च मुनियोषितः
तां सुन्दरीं पद्मां दृष्ट्वा स वृषो विभुः प्रोवाच—तस्याः मुनिपत्नीभावं ज्ञात्वा, हृदयान्तर्निहितं भावं विज्ञातुमिच्छन्।
Verse 11
धर्म उवाच । अयि सुन्दरि लक्ष्मीर्वै राजयोग्ये मनोहरे । अतीव यौवनस्थे च कामिनि स्थिरयौवने
धर्म उवाच—अयि सुन्दरि, लक्ष्मीस्वरूपे, राजयोग्ये मनोहरे; अतीव यौवनस्थे कामिनि, स्थिरयौवने च।
Verse 12
जरातुरस्य वृद्धस्य पिप्पलादस्य वै मुनेः । सत्यं वदामि तन्वंगि समीपे नैव राजसे
जरातुरस्य वृद्धस्य पिप्पलादस्य वै मुनेः समीपे, सत्यं वदामि तन्वङ्गि, त्वं नैव राजसे।
Verse 13
विप्रं तपस्सु निरतं निर्घृणं मरणोन्मुखम् । त्वक्त्वा मां पश्य राजेन्द्रं रतिशूरं स्मरातुरम्
मां त्यक्त्वा राजेन्द्र, तपस्सु निरतं निर्घृणं मरणोन्मुखं विप्रं पश्य; स स्मरातुरो रतिशूर इव दृश्यते।
Verse 14
प्राप्नोति सुन्दरी पुण्यात्सौन्दर्य्यं पूर्वजन्मनः । सफलं तद्भवेत्सर्वं रसिकालिंगनेन च
पुण्येन सा सुन्दरी पूर्वजन्मार्जितं सौन्दर्यं प्राप्नोति; रसिकस्यालिङ्गनेन च तत्सर्वं सफलं भवति।
Verse 15
सहस्रसुन्दरीकान्तं कामशास्त्रविशारदम् । किंकरं कुरु मां कान्ते सम्परित्यज्य तं पतिम्
सहस्रसुन्दरीकान्तं कामशास्त्रविशारदं मां, कान्ते, तं पतिं सम्परित्यज्य किंकरं कुरु।
Verse 16
निर्जने कानने रम्ये शैले शैले नदीतटे । विहरस्व मया सार्द्धं जन्मेदं सफलं कुरु
निर्जने रम्ये कानने शैले शैले नदीतटे च मया सार्द्धं विहरस्व; इदं जन्म सफलं कुरु।
Verse 17
वसिष्ठ उवाच । इत्येवमुक्तवन्तं सा स्वरथादवरुह्य च । ग्रहीतुमुत्सुकं हस्ते तमुवाच पतिव्रता
वसिष्ठ उवाच—इत्युक्तवन्तं तं सा पतिव्रता स्वरथादवरुह्य, हस्ते ग्रहीतुमुत्सुका, तमुवाच।
Verse 18
पद्मो वाच । गच्छ दूरं गच्छ दूरं पापिष्ठस्त्वं नराधिप । मां चेत्पश्यसि कामेन सद्यो नष्टो भविष्यसि
पद्मो वाच । गच्छ दूरं गच्छ दूरं पापिष्ठस्त्वं नराधिप । मां चेत्पश्यसि कामेन सद्यो नष्टो भविष्यसि
Verse 19
पिप्पलादं मुनि श्रेष्ठं तपसा पूतविग्रहम् । त्यक्त्वा कथं भजेयं त्वां स्त्रीजितं रतिलम्पटम्
पिप्पलादं मुनि श्रेष्ठं तपसा पूतविग्रहम् । त्यक्त्वा कथं भजेयं त्वां स्त्रीजितं रतिलम्पटम्
Verse 20
स्त्रीजितस्पर्शमात्रेण सर्वं पुण्यं प्रणश्यति । स्त्रीजितः परपापी च तद्दर्शनमघावहम्
स्त्रीजितस्य स्पर्शमात्रेण सर्वं संचितं पुण्यं नश्यति। स परपापी महापापी भवति, तस्य दर्शनमप्यघावहम्।
Verse 21
सत्क्रियो ह्यशुचिर्नित्यं स पुमान् यः स्त्रिया जितः । निन्दन्ति पितरो देवा मान वास्सकलाश्च तम्
सत्क्रियावानपि यो नित्यं स्त्रिया जितः स पुमानशुचिर्भवति। तं पितरः देवाश्च मानवाḥ सकलाश्च निन्दन्ति।
Verse 22
तस्य किं ज्ञान सुतपो जपहोमप्रपूजनैः । विद्यया दानतः किम्वा स्त्रीभिर्यस्य मनो हृतम्
यस्य मनः स्त्रीभिरपहृतं तस्य ज्ञानं सुतपो जपो होमो महापूजनं वा किमर्थम्। विद्यया दानतो वा किं, यदा चेतना विषयासक्त्या हृता।
Verse 23
मातरं मां स्त्रियो भावं कृत्वा येन ब्रवीषि ह । भविष्यति क्षयस्तेन कालेन मम शापतः
मातरं मां स्त्रीभावं कृत्वा येन ब्रवीषि ह; मम शापतः कालेन तेन तव क्षयो विनाशश्च भविष्यति।
Verse 24
वसिष्ठ उवाच । श्रुत्वा धर्मस्सतीशापं नृप मूर्तिं विहाय च । धृत्वा स्वमूर्तिं देवेशः कम्पमान उवाच सः
वसिष्ठ उवाच—नृप, धर्मे सतीशापं श्रुत्वा देवेशः तां मूर्तिं विहाय; स्वमूर्तिं धृत्वा पुनः कम्पमानः स उवाच।
Verse 25
धर्म उवाच । मातर्जानीहि मां धर्मं ज्ञानिनाञ्च गुरो र्गुरुम् । परस्त्रीमातृबुद्धिश्च कुव्वर्न्तं सततं सति
धर्म उवाच—मातः, मां धर्मं जानीहि; ज्ञानिनां गुरुः, गुरूणामपि गुरुः। सति, परस्त्रीषु मातृबुद्धिं सततं धारयामि।
Verse 26
अहं तवान्तरं ज्ञातुमागतस्तव सन्निधिम् । तवाहञ्च मनो जाने तथापि विधिनोदितः
अहं तवान्तरं ज्ञातुं तव सन्निधिमागतः। तव मनोऽहं जानामि तथापि विधिनोदितः पृच्छामि वदामि च।
Verse 27
कृतं मे दमनं साध्वि न विरुद्धं यथोचितम् । शास्तिः समुत्पथस्थानामीश्वरेण विनिर्मिता
कृतं मे दमनं साध्वि न विरुद्धं यथोचितम्। समुत्पथस्थानां शास्तिरीश्वरेण विनिर्मिता।
Verse 28
स्वयं प्रदाता सर्वेभ्यः सुखदुःखवरान्क्षमः । सम्पदं विपदं यो हि नमस्तस्मै शिवाय हि
सर्वेभ्यः स्वयं प्रदाता यः सुखदुःखरूपान् वरान् दातुं क्षमः। यः सम्पदं विपदं च यथार्थं वितरति—तस्मै शिवाय नमः॥
Verse 29
शत्रुं मित्रं सम्विधातुं प्रीतिञ्च कलहं क्षमः । स्रष्टुं नष्टुं च यस्सृष्टिं नमस्तस्मै शिवाय हि
यः शत्रुं मित्रं कर्तुं प्रीतिं कलहं च जनयितुं क्षमः। यः सृष्टिं स्रष्टुं नष्टुं च प्रभुः—तस्मै शिवाय नमः॥
Verse 30
येन शुक्लीकृतं क्षीरं जले शैत्यं कृतम्पुरा । दाहीकृतो हुता शश्च नमस्तस्मै शिवाय हि
येन क्षीरं शुक्लीकृतं, येन पुरा जले शैत्यं कृतम्। येन हुताशो दाहीकृतः—तस्मै शिवाय नमः॥
Verse 31
प्रकृतिर्निर्मिता येन तप्त्वाति महदादितः । ब्रह्मविष्णुमहेशाद्या नमस्तस्मै शिवाय हि
येन प्रकृतिः निर्मिता, येन तपसः महातापात् महदादि तत्त्वं प्रववृते। यस्माद् ब्रह्मविष्णुमहेशादयः सम्भवन्ति—तस्मै शिवाय नमः॥
Verse 32
ब्रह्मोवाचः । इत्युक्त्वा पुरतस्तस्यास्तस्थौ धर्मो जगद्गुरुः । किञ्चिन्नोवाच चकितस्तत्पातिव्रत्य तोषितः
ब्रह्मोवाच—इत्युक्त्वा जगद्गुरुर्धर्मः तस्याः पुरतः तस्थौ। सः पातिव्रत्येन तोषितश्चकितो भूत्वा किञ्चिदपि नोवाच॥
Verse 33
पद्मापि नृपकन्या सा पिप्पलादप्रिसा तदा । साध्वी तं धर्ममाज्ञाय विस्मितोवाच पर्वत
तदा पिप्पलादप्रियाऽसौ नृपकन्या पद्मा साध्वी धर्ममार्गं सम्यगवगम्य विस्मिता बभूव; ततः पर्वतोऽपि विस्मयेनोवाच।
Verse 34
पद्मोवाच । त्वमेव धर्म सर्वेषां साक्षी निखिलकर्मणाम् । कथं मनो मे विज्ञातुं विडम्बयसि मां विभो
पद्मोवाच—त्वमेव धर्मः सर्वेषां भूतानां अन्तरात्मसाक्षी, निखिलकर्मणां सर्वद्रष्टा; विभो, कथं मे मनोऽविज्ञातमिव कृत्वा मां विडम्बयसि?
Verse 35
यत्तत्सर्वं कृतं ब्रह्मन् नापराधो बभूव मे । त्वञ्च शप्तो मयाऽज्ञानात्स्त्रीस्वभा वाद्वृथा वृष
ब्रह्मन्, यदेतत्सर्वं कृतं तत्र मम नापराधोऽस्ति। वृषध्वज, स्त्रीस्वभाववेगेनाज्ञानात् त्वं मया वृथा शप्तोऽसि।
Verse 36
का व्यवस्था भवेत्तस्य चिन्तयामीति साम्प्रतम् । चित्ते स्फुरतु सा बुद्धिर्यया शं संल्लभामि वै
तस्य प्राप्त्यै का व्यवस्था भवेत्—इति साम्प्रतं चिन्तयामि। यया बुद्ध्या हृदि स्फुरति, तया शं शिवं सत्यं संल्लभेयं।
Verse 37
आकाशोसौ दिशस्सर्वा यदि नश्यन्तु वायवः । तथापि साध्वीशापस्तु न नश्यति कदाचन
आकाशोऽपि दिशः सर्वा वायवश्च यदि नश्येयुः, तथापि साध्वीधर्मनारीशापः कदाचन न नश्यति।
Verse 38
सत्ये पूर्णश्चतुष्पादः पौर्ण मास्यां यथा शशी । विराजसे देवराज सर्वकालं दिवानिशम्
सत्ययुगे त्वं पूर्णश्चतुष्पादः स्थिरोऽसि, पौर्णमास्यां यथा शशी। देवराज, त्वं सर्वकालं दिवानिशं तेजसा विराजसे॥
Verse 39
त्वञ्च नष्टो भवसि चेत्सृष्टिनाशो भवेत्तदा । इति कर्तव्यतामूढा वृथापि च वदाम्यहम्
त्वं च नष्टो भवसि चेत् तदा सृष्टिनाशो भवेत्। ‘कर्तव्यं किम्’ इति मोहात् वृथापि वदाम्यहम्॥
Verse 40
पादक्षयश्च भविता त्रेतायां च सुरोत्तम । पादोपरे द्वापरे च तृतीयोऽपि कलौ विभो
त्रेतायां सुरोत्तम पादक्षयश्च भविता। द्वापरे पादोपरे च, कलौ विभो तृतीयोऽपि क्षीयते॥
Verse 41
कलिशेषेऽखिलाश्छिन्ना भविष्यन्ति तवांघ्रयः । पुनस्सत्ये समायाते परिपूर्णो भविष्यसि
कलिशेषेऽखिलाश्छिन्ना भविष्यन्ति तवाङ्ग्रयः। पुनः सत्ये समायाते परिपूर्णो भविष्यसि॥
Verse 42
सत्ये सर्वव्यापकस्त्वं तदन्येषु च कु त्रचित् । युगव्यवस्थया स त्वं भविष्यसि तथा तथा
सत्ये सर्वव्यापकस्त्वं तदन्येषु च कु त्रचित् । युगव्यवस्थया स त्वं भविष्यसि तथा तथा ॥
Verse 43
इत्येवं वचनं सत्यं ममास्तु सुखदं तव । याम्यहं पतिसेवायै गच्छ त्वं स्वगृहं विभो
इत्येवं वचनं सत्यं ममास्तु सुखदं तव । याम्यहं पतिसेवायै गच्छ त्वं स्वगृहं विभो ॥
Verse 44
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्यास्सन्तुष्टोभूद्वृषस्स वै । तदेवंवादिनीं साध्वीमुवाच विधिनन्दन
ब्रह्मोवाच—तस्याः वचः श्रुत्वा स वृषो धर्मः सन्तुष्टोऽभवत्। ततः विधिनन्दनः ब्रह्मा तामेवम्वादिनीं साध्वीं प्रत्युवाच॥
Verse 45
धर्म उवाच । धन्यासि पतिभक्तासि स्वस्ति तेस्तु पतिव्रते । वरं गृहाण त्वत्स्वामी त्वत्परित्राणकारणात्
धर्म उवाच—धन्यासि पतिभक्तासि, स्वस्ति तेऽस्तु पतिव्रते। वरं गृहाण; त्वत्स्वामी त्वत्परित्राणकारणात्॥
Verse 46
युवा भवतु ते भर्ता रतिशूरश्च धार्मिकः । रूपवान् गुणवान्वाग्मी संततस्थिरयौवनः
युवा भवतु ते भर्ता रतिशूरश्च धार्मिकः। रूपवान् गुणवान् वाग्मी संततस्थिरयौवनः॥
Verse 47
चिरञ्जीवी स भवतु मार्कण्डेयात्प रश्शुभे । कुबेराद्धनवांश्चैव शक्रादैश्वर्य्यवानपि
शुभे, स मार्कण्डेय इव चिरञ्जीवी भवतु; कुबेर इव धनवान् भवतु; शक्र इव ऐश्वर्यसम्पन्नोऽपि भवतु।
Verse 48
शिवभक्तो हरिसमस्सिद्धस्तु कपिलात्परः । बुद्ध्या बृहस्पतिसमस्समत्वेन विधेस्समः
शिवभक्तः हरिसमः सिद्धो भवति, कपिलादपि परः; बुद्ध्या बृहस्पतिसमः, समत्वेन विधिसमः भवति।
Verse 49
स्वामिसौभाग्यसंयुक्ता भव त्वं जीवनावधि । तथा च सुभगे देवि त्वं भव स्थिरयौवना
स्वामिसौभाग्यसंयुक्ता त्वं जीवनावधि भव; तथा सुभगे देवि, त्वं स्थिरयौवना भव।
Verse 50
माता त्वं दशपुत्राणां गुणिनां चिरजीविनाम् । स्वभर्तुरधिकानां च भविष्यसि न संशयः
त्वं दशपुत्राणां माता भविष्यसि—गुणिनां चिरजीविनां, स्वभर्तुरधिकानां च; न संशयः।
Verse 51
गृहा भवन्तु ते साध्वि सर्वसम्पत्सम न्विताः । प्रकाशमन्तस्सततं कुबेरभवनाधिकाः
साध्वि, ते गृहाः सर्वसम्पत्समन्विताः भवन्तु; अन्तःप्रकाशः सततं स्यात्, कुबेरभवनाधिकाः।
Verse 52
वसिष्ठ उवाच । इत्येवमुक्ता सन्तस्थौ धर्मस्स गिरिसत्तम । सा तं प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य स्वगृहं ययौ
वसिष्ठ उवाच—एवमुक्तो धर्मः, हे गिरिसत्तम, तत्रैव स्थिरोऽभवत्। सा तं प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य स्वगृहं ययौ॥
Verse 53
धर्मस्तथाशिषो दत्वा जगाम निजमन्दिरम् । प्रशशंस च तां प्रात्या पद्मां संसदि संसदि
धर्मस्तथाशिषो दत्त्वा जगाम निजमन्दिरम्। प्रात्य च तां पद्मां संसदि संसदि पुनः पुनः प्रशशंस॥
Verse 54
सा रेमे स्वामिना सार्द्धं यूना रहसि सन्ततम् । पश्चाद्बभूवुऽस्सत्पुत्रास्तद्भर्तुरधिका गुणैः
सा रेमे स्वामिना सार्धं यूना रहसि सन्ततम्। पश्चात् सत्पुत्रा बभूवुः तद्भर्तुरपि गुणैः अधिकाः॥
Verse 55
बभूव सकला सम्पद्दम्पत्योः सुखवर्द्धिनी । सर्वानन्दवृद्धिकरी परत्रेह च शर्मणे
बभूव सकला सम्पत् दम्पत्योः सुखवर्द्धिनी। सर्वानन्दवृद्धिकरी परत्रेह च शर्मणे॥
Verse 56
शैलेन्द्र कथितं सर्वमितिहासं पुरातनम् । दम्पत्योश्च तयोः प्रीत्या श्रुतं ते परमादरात्
शैलेन्द्र, कथितं सर्वम् एतदितिहासं पुरातनम्। दम्पत्योस्तयोः प्रीत्या श्रुतं ते परमादरात्॥
Verse 57
बुद्ध्वा तत्त्वं सुतां देहि पार्वतीमीश्वराय च । कुरुषं त्यज शैलेन्द्र मेनया स्वस्त्रिया सह
बुद्ध्वा तत्त्वं सुतां देहि पार्वतीम् ईश्वराय च। कुरुषं त्यज शैलेन्द्र मेनया स्वस्त्रिया सह॥
Verse 58
सप्ताहे समतीते तु दुर्लभेति शुभे क्षणे । लग्नाधिपे च लग्नस्थे चन्द्रेस्वत्नयान्विते
सप्ताहे समतीते तु दुर्लभे शुभक्षणे, लग्नाधिपे लग्नस्थे च चन्द्रे स्वसुतसंयुते—तदा नियतं कार्यं समभवत्।
Verse 59
मुदिते रोहिणीयुक्ते विशुद्धे चन्द्रतारके । मार्गमासे चन्द्रवारे सर्वदोषविवर्जिते
मुदिते रोहिणीयुक्ते विशुद्धे चन्द्रतारके, मार्गमासे चन्द्रवारे सर्वदोषविवर्जिते—एष कालः प्रशस्यते।
Verse 60
सर्वसद्ग्रहसंसृष्टऽसद्ग्रहदृष्टिवर्जिते । सदपत्यप्रदे जीवे पतिसौभाग्यदायिनि
सर्वसद्ग्रहसंसृष्टा असद्ग्रहदृष्टिवर्जिता, सदपत्यप्रदा देवि, पतिसौभाग्यदायिनी।
Verse 61
जगदम्बां जगत्पित्रे मूलप्रकृतिमीश्वरीम् । कन्यां प्रदाय गिरिजां कृती त्वं भव पर्वत
जगदम्बां जगत्पित्रे मूलप्रकृतिमीश्वरीम्, कन्यां प्रदाय गिरिजां कृती त्वं भव पर्वत।
Verse 62
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलो वसिष्ठो ज्ञानिसत्तमः । विरराम शिवं स्मृत्वा नानालीलाकरं प्रभुम्
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलो वसिष्ठो ज्ञानिसत्तमः । विरराम शिवं स्मृत्वा नानालीलाकरं प्रभुम् ॥
Frequently Asked Questions
A dharma-test narrative begins: Anaraṇya’s daughter, devoted wife of the ascetic Pippalāda, is encountered on the way to bathe at Svarṇadī by Dharma appearing through māyā in bull form to assess her inner disposition.
The episode foregrounds bhāva (inner intention) as the decisive criterion of virtue: outward conduct is validated by inner purity, and divine disguises function as instruments to reveal the subtle truth of character.
Dharma’s māyā-based manifestation as a vṛṣa (bull-form) with splendor and adornment; additionally, the idealized devotional archetype is invoked via the Lakṣmī–Nārāyaṇa comparison.