Rig Veda 8.19.16 — Mandala 8, Sukta 19, Mantra 16
Sukta 8.19
Devata: Agni (with a syncretic appeal to the powers of Varuṇa, Mitra, Aryaman, Nāsatyas, Bhaga; and Indra as helper)
Samhita Patha (Devanagari)
येन चष्टे वरुणो मित्रो अर्यमा येन नासत्या भगः । वयं तत्ते शवसा गातुवित्तमा इन्द्रत्वोता विधेमहि ॥
Transliteration
yéna cáṣṭe váruṇo mitró aryamā́ yéna nā́satyā bhágaḥ | vayáṃ tát te śávasā gātuvíttamā índratvotā vidhemahi ||
Translation
येन शक्त्या वरुणो मित्रोऽर्यमा च पश्यन्ति, येन नासत्यौ भगश्च स्वकर्मणि प्रवर्तन्ते—तया तव शवसा, हे इन्द्र, इन्द्रत्वेनोताः वयं गातुवित्तमाः सन्तः त्वां परिचर्यामः, यज्ञं च विधेम।
Word by Word
येनby which; whereby
येन:
करण (हेतु/साधन) — ‘येन’ = ‘जिसके द्वारा/जिस कारण से’
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
चष्टेproclaims; makes known; beholds
चष्टे:
क्रिया (मुख्य क्रिया) — ‘प्रकट करता/कहता/दिखाता है’
TypeVerb
Root√चक्ष् (चक्षँ) ‘देखना/प्रकट करना/कहना’
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ (चष्टे का) — Varuṇa
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ (चष्टे का) — Mitra
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
कर्तृ (चष्टे का) — Aryaman
TypeNoun
Rootअर्यमा (प्रातिपदिक)
येनby which; whereby
येन:
करण (हेतु/साधन) — ‘जिसके द्वारा/जिस कारण से’
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
नासत्याthe Nāsatyas (Aśvins)
नासत्या:
कर्तृ (चष्टे का) — the Nāsatyas (Aśvins)
TypeNoun
Rootनासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ)
भगःBhaga
भगः:
कर्तृ (चष्टे का) — Bhaga
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ (विधेमहि का) — we
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → वयम्
तत्that
तत्:
कर्म (विधेमहि का) — ‘that (act/thing)’
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त-
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (तत्ते) — ‘of you/thy’
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्वद्
शवसाwith might; by strength
शवसा:
करण (विधेमहि का) — ‘by (your) might’
TypeNoun
Rootशवस् (प्रातिपदिक) ‘बल’
गातुवित्तमाmost path-finding; best guide to the way
गातुवित्तमा:
कर्म-विशेषण — ‘the most path-finding/most granting of ways’
TypeAdjective
Rootगातुवित्तम (प्रातिपदिक) < गातु ‘मार्ग/गति’ + वित्तम ‘अत्यन्त-लाभद/प्राप्तिद’ (तमप्-प्रत्यय, superlative)
इन्द्रत्वोताaided by Indra’s power
इन्द्रत्वोता:
कर्म-विशेषण — ‘helped/protected by Indrahood (Indra’s power)’
TypeAdjective
Rootइन्द्रत्वोत (प्रातिपदिक) < इन्द्रत्व ‘इन्द्र-भाव/इन्द्र-शक्ति’ + ऊत ‘सहाय/रक्षा’ (√अव्/√उ ‘रक्षा’ से)
विधेमहिwe perform; we offer; we do (for you)
विधेमहि:
क्रिया (मुख्य) — ‘we perform/offer/ordain’
TypeVerb
Root√धा (धाञ्) उपसर्ग वि- ‘विधान/स्थापन/अर्पण करना’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.