Rig Veda 8.101.13: Mandala 8, Sukta 101, Mantra 13
Sukta 8.101
Rishi: Kāṇva tradition (probable for RV 8.101; exact seer not provided in input)
Devata: Aditi / the Divine Cow (Go) as luminous infinity (contextually continuing into 8.101.15–16)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verification needed)
Samhita Patha (Devanagari)
इयं या नीच्यर्किणी रूपा रोहिण्या कृता । चित्रेव प्रत्यदर्श्यायत्यन्तर्दशसु बाहुषु ॥
Transliteration
iyáṃ yā nī́cy arkíṇī rūpā́ róhiṇyā kṛtā́ | citréva práty adarśy āyatī́ antár daśásu bāhúṣu ||
Translation
इयं शक्तिः—नीच्येव निगूढेवाभाति, तथापि रूपेण रोचते; रोहिण्या (लोहितशक्त्या) कृता। चित्रेव पुनर्दर्शनाय प्रत्यदर्श्यायति, दशसु बाहुषु (पूर्णेषु मानवेन्द्रियकरणेषु) अन्तःस्थिता बहिरुदेति।
Word by Word
इयम्this (she/this one)
इयम्:
कर्तृ (वाक्य-विषयः) / अधिकरण-निरपेक्षः
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
याwho/which
या:
कर्तृ (संबन्ध-वाक्ये) / विशेषण-रूपेण
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नीच्यर्किणीhaving a low/soft hymn/chant; low-voiced singer (f.)
नीच्यर्किणी:
कर्तृ-विशेषणम् (इयम्/या इत्यस्य)
TypeAdjective (f.)
Rootनीच्यर्किन् (प्रातिपदिक; नीच्य- + अर्किन्)
रूपाforms, appearances
रूपा:
कर्म/विधेय-सम्बन्धः (वर्ण्य-गुण-निर्देशः)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
रोहिण्याby/with Rohiṇī (the ‘Rohiṇī’, the red one; also a star-name)
रोहिण्या:
करणम् (कृता इत्यस्य—‘by/with Rohiṇī’)
TypeNoun (proper/common) / Adjective
Rootरोहिणी (प्रातिपदिक)
कृताmade, fashioned
कृता:
विधेय-विशेषणम् (निर्मित/कृत) / कर्मणि-भावः
TypeParticiple (past passive) used adjectivally
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
चित्राbright, variegated
चित्रा:
उपमान-विशेषणम् (इव-समासे) / कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective (f.)
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
उपमान-सम्बन्धकः
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
प्रतिtowards, forth, in view
प्रति:
दिशा/सम्बन्ध-निर्देशकः (दर्श्यते इत्यत्र)
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
अदर्शिappeared, was seen
अदर्शि:
क्रिया (मुख्य-विधेयम्); कर्तृ-भावे ‘इयम्’ (प्रकाशते/दृश्यते)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
आयतिapproaches, comes on
आयति:
क्रिया/क्रियाविशेषणम् (अदर्शि इत्यस्य सह—‘appeared as it comes/approaches’)
TypeVerb (present) / verbal noun (contextual)
Rootआ + यत्/या (धातु; ‘to go/extend/approach’) अथवा ‘आयति’ (प्रातिपदिक/अव्ययार्थे ‘approach’)
अन्तर्दशसुwithin/among the ten
अन्तर्दशसु:
अधिकरणम् (स्थान/परिसरः—‘among/within the ten’)
TypeCompound (indeclinable + numeral) functioning adverbially
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्ग) + दश (संख्या-प्रातिपदिक) → ‘दश’ loc.pl.
बाहुषुin the arms
बाहुषु:
अधिकरणम् (अन्तर्दशसु इत्यस्य व्याख्या—‘in the arms’)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.