Rig Veda 7.80.2: Mandala 7, Sukta 80, Mantra 2
Sukta 7.80
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
एषा स्या नव्यमायुर्दधाना गूढ्वी तमो ज्योतिषोषा अबोधि । अग्र एति युवतिरह्रयाणा प्राचिकितत्सूर्यं यज्ञमग्निम् ॥
Transliteration
eṣā́ syā́ návyam ā́yur dádhānā gūḍhvī́ támo jyótiṣoṣā́ abodhi | ágre eti yuvatír áhrayāṇā prá acikitat sū́ryaṃ yajñám agním ||
Translation
एषा स्या नव्यमायुः दधानाऽबोधि; ज्योतिषा तमो गूढ्वी। अग्रे एति युवतिरह्रयाणा, प्राचीकितत् सूर्यं यज्ञमग्निं च—अग्रणीं दैवीं शक्तिमिव।
Word by Word
एषाthis (she)
एषा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्याmay be / is (injunctive/optative sense)
स्या:
(सम्बन्ध-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु) / स्य (विधिलिङ्-आदेश)
नव्यम्new, fresh
नव्यम्:
कर्म (विशेष्य: आयुः)
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रातिपदिक) < नव (adj.)
आयुःlife, lifetime
आयुः:
कर्म
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
दधानाbearing, placing, bestowing
दधाना:
कर्तृ (एषा/उषाः का विशेषणम्)
TypeParticiple
Rootधा (धातु) → दधाना (शतृ/शानच्-प्रत्यय, आत्मनेपद)
गूढ्वीhaving concealed
गूढ्वी:
पूर्वकाल-क्रिया (क्रियाविशेषण)
TypeGerund
Rootगुह् (धातु) → गूढ्वि/गूढ्वी (क्त्वा-प्रत्यय, वैदिक रूप)
तमःdarkness
तमः:
कर्म
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
ज्योतिषाwith light
ज्योतिषा:
करण
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
उषाःDawn (Uṣas)
उषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
अबोधिawoke, became manifest
अबोधि:
(सम्बन्ध-क्रिया)
TypeVerb
Rootबुध् (धातु) → अ-बोधि
अग्रेin front, forth
अग्रे:
अधिकरण
TypeIndeclinable (adverbial) / Noun-form
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
एतिgoes, comes
एति:
(सम्बन्ध-क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
युवतिःthe young woman (maid)
युवतिः:
कर्तृ (उषसः विशेषण/सम्बोधनार्थ)
TypeNoun
Rootयुवति (प्रातिपदिक)
अह्रयाणाnot lagging, unhesitating
अह्रयाणा:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-ह्रयाण (प्रातिपदिक; न-ह्रय्/ह्रय् ‘to be sluggish/hesitate’ इत्यस्य नकारार्थ)
प्राचिकितत्has perceived, has made visible
प्राचिकितत्:
(सम्बन्ध-क्रिया)
TypeVerb
Rootचित्/कित् (धातु) + प्र (उपसर्ग) → प्र-चिकित् (desiderative/ intensive base)
सूर्यम्the Sun
सूर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
यज्ञम्sacrifice, ritual
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < यज् (धातु)
अग्निम्Agni (fire-god), fire
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.