Rig Veda 7.18.16: Mandala 7, Sukta 18, Mantra 16
Sukta 7.18
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अर्धं वीरस्य शृतपामनिन्द्रं परा शर्धन्तं नुनुदे अभि क्षाम् । इन्द्रो मन्युं मन्युम्यो मिमाय भेजे पथो वर्तनिं पत्यमानः ॥
Transliteration
ardháṁ vīrásya śṛtápām aníndraṁ párā śárdhantaṁ nunude abhí kṣā́m | índro manyúṁ manyumyó mimāya bhejé pátho vartaníṁ pátyamānaḥ ||
Translation
इन्द्रः क्षामभि शर्धन्तं वीरस्य अर्धबलं—येऽनिन्द्राः—परानुनोद। स मन्युं मन्युना मिमाय; पथानां पतिः सन्, स्वां वर्तनीं स्वं च पन्थानं भेजे।
Word by Word
अर्धम्half, one half
अर्धम्:
कर्म (परिमाण/भाग-रूपेण)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
वीरस्यof the hero/warrior
वीरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
शृतपामनिin/at the ‘boiled-drink’ one; (epithet) the one with boiled Soma/boiled draught
शृतपामनि:
अधिकारण (सप्तमी; ‘in/at’ as epithet-context)
TypeAdjective (epithet)
Rootशृतपामन् (प्रातिपदिक; शृत- + पामन्)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
पराaway, forth
परा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरा (उपसर्ग/अव्यय)
शर्धन्तम्raging, storming, pressing on
शर्धन्तम्:
कर्म (इन्द्रम् इति विशेषणम्)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootशर्ध् (धातु) → शर्धन्त् (वर्तमान कृदन्त/शतृ-प्रत्यय)
नुनुदेhe/it drove (away), thrust
नुनुदे:
क्रिया
TypeVerb
Rootनुद् (धातु) + नु- (पुनरुक्ति/तीव्रता) → नुनुदे
अभिtowards, against
अभि:
क्रियाविशेषण/दिशा
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
क्षाम्the earth, ground
क्षाम्:
कर्म/गति-लक्ष्य (अभि-योगे)
TypeNoun
Rootक्षाम् (प्रातिपदिक; ‘भूमि/पृथिवी’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मन्युम्wrath, fury
मन्युम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
मन्युम्यःwrathful, full of fury
मन्युम्यः:
कर्तृ-विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootमन्युम्य (प्रातिपदिक; ‘wrathful/possessed of wrath’)
मिमायmeasured out, meted
मिमाय:
क्रिया
TypeVerb
Rootमा (धातु ‘माने/मिमाते’ अथवा ‘मि-मा’ ‘to measure/mete out’) → मिमाय
भेजेtook to, resorted to; obtained
भेजे:
क्रिया
TypeVerb
Rootभज् (धातु) → भेजे
पथःpaths, ways
पथः:
कर्म
TypeNoun
Rootपथ्/पथ (प्रातिपदिक)
वर्तनिम्track, course, route
वर्तनिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवर्तनि (प्रातिपदिक)
पत्यमानःflying, rushing, swooping
पत्यमानः:
कर्तृ-विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootपत् (धातु ‘to fly/fall’) → पत्यमान (वर्तमान कृदन्त; यमान/शानच्-प्रत्यय, आत्मनेपदीय)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.