Rig Veda 6.69.5 — Mandala 6, Sukta 69, Mantra 5
Sukta 6.69
Rishi: Bharadvāja (traditional).
Devata: Indra-Viṣṇu.
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्राविष्णू तत्पनयाय्यं वां सोमस्य मद उरु चक्रमाथे । अकृणुतमन्तरिक्षं वरीयोऽप्रथतं जीवसे नो रजांसि ॥
Transliteration
indrā́viṣṇū tát panayā́yyaṃ vāṃ sómasya máda urú cakramā́the | ákṛṇutam antárikṣaṃ várīyo ’práthataṃ jīvásē no rájāṃsi ||
Translation
हे इन्द्राविष्णू, सोमस्य मदे युवां तत् पनयाय्यं वस्तु उरु चक्रमाथे। युवाम् अन्तरिक्षं वरीयः अकृणुतम्, अस्माकं जीवसे रजांसि च अप्रथतम्।
Word by Word
इन्द्राविष्णूO Indra and Viṣṇu
इन्द्राविष्णू:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र + विष्णु (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पनयाय्यम्praiseworthy, to be admired
पनयाय्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपनयाय्य (विशेषण-प्रातिपदिक; *पनय* ‘प्रशंसा/स्तुति’ इत्यादि-भाव)
वाम्of you two / you two
वाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
मदेin the exhilaration (intoxication)
मदे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
उरुwide, broad
उरु:
Karma
TypeAdjective
Rootउरु (विशेषण-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चक्रमाथेyou two strode forth / stepped out
चक्रमाथे:
Kartā (क्रियापद)
TypeVerb
Rootक्रम् (धातु) + आ (उपसर्ग) ; ‘आ-क्रम्’
अकृणुतम्you two made
अकृणुतम्:
Kartā (क्रियापद)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
अन्तरिक्षम्the midspace, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
वरीयःwider, more spacious
वरीयः:
Karma
TypeAdjective
Rootवरीयस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक; उरु/वर ‘विस्तार’ भाव)
अप्रथतम्you two spread out
अप्रथतम्:
Kartā (क्रियापद)
TypeVerb
Rootप्रथ् (धातु) + आ (उपसर्ग) ; ‘आ-प्रथ्’
जीवसेfor (our) living, for life
जीवसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootजीव् (धातु) → जीवस्/जीव (नामधातु-भाव) / ‘जीवसे’ (दातिव्-रूप)
नःfor us / of us
नः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
रजांसिthe regions, spaces (realms)
रजांसि:
Karma
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.