
Sukta 6.51
Bharadvāja (traditional attribution for RV 6.51)
Mitra-Varuṇa (Ādityas), with solar ‘Eye’ motif
Triṣṭubh (probable; verify by metrical count in critical edition)
अयं सूक्तः मित्रावरुणौ ऋतस्य गोप्तारौ स्तौति। तयोर्विश्वदृशं “चक्षुः” (सौरं दर्शनम्) सत्यं प्रकाशयति, मानवानां च आचारं नयति। आदित्यान् उपासकस्य दोषात्, द्वेषात्, अव्यवस्थातश्च रक्षणाय याचते, तथा समुदायं क्षेमं शिवं पन्थानं प्रति नेतुं, यत्र स्वस्तिः समृद्धिश्च सिध्यतः।
Mantra 1
उदु त्यच्चक्षुर्महि मित्रयोराँ एति प्रियं वरुणयोरदब्धम् । ऋतस्य शुचि दर्शतमनीकं रुक्मो न दिव उदिता व्यद्यौत् ॥
उदु त्यत् चक्षुः महि मित्रयोः प्रियं वरुणयोः अदब्धम् एति। ऋतस्य शुचि दर्शतम् अनीकं, रुक्मो न दिव उदिता व्यद्यौत्।
Mantra 2
वेद यस्त्रीणि विदथान्येषां देवानां जन्म सनुतरा च विप्रः । ऋजु मर्तेषु वृजिना च पश्यन्नभि चष्टे सूरो अर्य एवान् ॥
यः विप्रः तेषां त्रीणि विदथानि वेद, देवानां जन्म च सनुतरा च; स मर्त्येषु ऋजु च वृजिनं च पश्यन्, सूर इव आर्यः सर्वान् अभि चष्टे, अस्माकं मिश्रेषु मानुषेषु क्षेत्रेषु सत्यं प्रकाशयति।
Mantra 3
स्तुष उ वो मह ऋतस्य गोपानदितिं मित्रं वरुणं सुजातान् । अर्यमणं भगमदब्धधीतीनच्छा वोचे सधन्यः पावकान् ॥
ऋतस्य महतः गोपान् अहं वः स्तुषे—अदितिं मित्रं वरुणं सुजातान्; अर्यमणं भगं च अदब्धधीतिन्। एतेषां पावकानां देवतानां प्रति अहं सधन्यः सन् ऋजु वचो वदामि।
Mantra 4
रिशादसः सत्पतीँरदब्धान्महो राज्ञः सुवसनस्य दातॄन् । यूनः सुक्षत्रान्क्षयतो दिवो नॄनादित्यान्याम्यदितिं दुवोयु ॥
अहं आदित्यान् उप यामि—रिशादसः, सत्पतीन्, अदब्धान्; महो राज्ञः सुवसनस्य दातॄन्। यूनः सुक्षत्रान्, दिवः क्षयतः, नॄणां नृ-आदीन्; तेषां प्रसाद-दानं सेवां च कामयमानः अदितिम् उप दुवोयु।
Mantra 5
द्यौष्पितः पृथिवि मातरध्रुगग्ने भ्रातर्वसवो मृळता नः । विश्व आदित्या अदिते सजोषा अस्मभ्यं शर्म बहुलं वि यन्त ॥
द्यौः पिता, पृथिवी माता—अध्रुग्; अग्निर्भ्राता—हे वसवः, नः मृळत। विश्वे आदित्याः, अदिते, सजोशाः सन्तः अस्मभ्यं बहुलं शर्म—शान्तिं च शरणं च—वि यन्त, बहुविधं पोषणं च।
Mantra 6
मा नो वृकाय वृक्ये समस्मा अघायते रीरधता यजत्राः । यूयं हि ष्ठा रथ्यो नस्तनूनां यूयं दक्षस्य वचसो बभूव ॥
मा नः वृकाय वृक्ये समस्मा अघायते रीरधत, हे यजत्राः; तं नः परा नयत। यूयं हि नः तनूनां रथ्याः; यूयं दक्षस्य वचसश्च स्वरूपं बभूव।
Mantra 7
मा व एनो अन्यकृतं भुजेम मा तत्कर्म वसवो यच्चयध्वे । विश्वस्य हि क्षयथ विश्वदेवाः स्वयं रिपुस्तन्वं रीरिषीष्ट ॥
मा व एनो अन्यकृतं भुजेम; मा तत् कर्म, हे वसवः, यच्चयध्वे। विश्वस्य हि क्षयथ, हे विश्वदेवाः; स्वयं रिपुः तन्वं रीरिषीष्ट—तस्मात् नः पालयत।
Mantra 8
नम इदुग्रं नम आ विवासे नमो दाधार पृथिवीमुत द्याम् । नमो देवेभ्यो नम ईश एषां कृतं चिदेनो नमसा विवासे ॥
नम इदुग्रं नम आ विवासे नमो दाधार पृथिवीमुत द्याम् । नमो देवेभ्यो नम ईश एषां कृतं चिदेनो नमसा विवासे ॥
Mantra 9
ऋतस्य वो रथ्यः पूतदक्षानृतस्य पस्त्यसदो अदब्धान् । ताँ आ नमोभिरुरुचक्षसो नॄन्विश्वान्व आ नमे महो यजत्राः ॥
ऋतस्य वो रथ्यः पूतदक्षान् ऋतस्य पस्त्यसदो अदब्धान् । तान् आ नमोभिरुरुचक्षसो नॄन् विश्वान्व आ नमे महो यजत्राः ॥
Mantra 10
ते हि श्रेष्ठवर्चसस्त उ नस्तिरो विश्वानि दुरिता नयन्ति । सुक्षत्रासो वरुणो मित्रो अग्निॠतधीतयो वक्मराजसत्याः ॥
ते हि श्रेष्ठवर्चसस्त उ नस्तिरो विश्वानि दुरिता नयन्ति । सुक्षत्रासो वरुणो मित्रो अग्निऋतधीतयो वक्मराजसत्याः ॥
Mantra 11
ते न इन्द्रः पृथिवी क्षाम वर्धन्पूषा भगो अदितिः पञ्च जनाः । सुशर्माणः स्ववसः सुनीथा भवन्तु नः सुत्रात्रासः सुगोपाः ॥
ते न इन्द्रः पृथिवी क्षामा वर्धन्तु, पूषा भगोऽदितिः पञ्च जनाश्च। सुशर्माणः स्ववसः सुनीथाः भवन्तु नः—सुत्रात्रासः सुगोपाः।
Mantra 12
नू सद्मानं दिव्यं नंशि देवा भारद्वाजः सुमतिं याति होता । आसानेभिर्यजमानो मियेधैर्देवानां जन्म वसूयुर्ववन्द ॥
नूनं देवाः दिव्यं सद्मानं नंशन्ति; भारद्वाजो होता सुमतिं याति। यजमानः आसीनेभिर्यजमानो मियेधैर्वसूयुः सन् देवानां जन्म ववन्द।
Mantra 13
अप त्यं वृजिनं रिपुं स्तेनमग्ने दुराध्यम् । दविष्ठमस्य सत्पते कृधी सुगम् ॥
अप त्यं वृजिनं रिपुं स्तेनमग्ने दुराध्यम्। दविष्ठमस्य सत्पते कृधी सुगम्॥
Mantra 14
ग्रावाणः सोम नो हि कं सखित्वनाय वावशुः । जही न्यत्रिणं पणिं वृको हि षः ॥
हे सोम, ग्रावाणो नो हि कं सखित्वनाय वावशुः। जही न्यत्रिणं पणिं—वृको हि सः॥
Mantra 15
यूयं हि ष्ठा सुदानव इन्द्रज्येष्ठा अभिद्यवः । कर्ता नो अध्वन्ना सुगं गोपा अमा ॥
यूयं हि स्थ सुदानव इन्द्रज्येष्ठा अभिद्यवः। कर्ता नो अध्वन्ना सुगं गोपा अमाऽ॥
Mantra 16
अपि पन्थामगन्महि स्वस्तिगामनेहसम् । येन विश्वाः परि द्विषो वृणक्ति विन्दते वसु ॥
अपि पन्थामगन्महि स्वस्तिगामनেহसम्। येन विश्वाः परि द्विषो वृणक्ति विन्दते वसु॥
They are Ādityas who oversee truth, vows, and cosmic order (ṛta). The hymn praises them as wide-seeing protectors who keep both society and nature aligned with law and harmony.
It primarily points to the sun as the visible ‘Eye’ that rises and reveals ṛta. Spiritually, it suggests awakened insight—clarity that helps a person discern truth and live rightly.
The hymn concludes by seeking an unhindered, auspicious path (svasti-gām anehasam) that wards off hostility from all sides and leads to vāsu—secure well-being and abundance.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.