Rig Veda 6.49.8 — Mandala 6, Sukta 49, Mantra 8
Sukta 6.49
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (assumed for RV 6.49)
Devata: Pūṣan
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
पथस्पथः परिपतिं वचस्या कामेन कृतो अभ्यानळर्कम् । स नो रासच्छुरुधश्चन्द्राग्रा धियंधियं सीषधाति प्र पूषा ॥
Transliteration
pathás-pathaḥ pári-patiṃ vacasyā́ kā́mena kṛtó abhí ānaḷ arkam | sá no rāsac churúdhaś candrā́grā dhíyaṃ-dhiyaṃ sīsadhāti prá pūṣā́ ||
Translation
पथस्पथः परिपतिं वचस्या कामेन कृतोऽभ्यानळर्कं पूषा नः समीपं नयतु। स नो रासच्छुरुधश्चन्द्राग्राः, धियं धियं च सीषधाति प्र पूषा॥
Word by Word
पथःof the path
पथः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootपथ (प्रातिपदिक) < PIE *pent(h)-
पथःof the path
पथः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपथ (प्रातिपदिक)
परिपतिम्the lord/guardian (of the ways)
परिपतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपरि-पति (प्रातिपदिक; ‘lord/guardian going around’)
वचस्याto be praised with speech / worthy of invocation
वचस्या:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootवचस् (प्रातिपदिक) + य (तद्धित/विशेषण-निर्माण) → वचस्य (adj.)
कामेनwith desire / by wish
कामेन:
करण
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
कृतःmade, fashioned
कृतः:
कर्तृ/कर्म-सम्बन्ध (सन्दर्भानुसार)
TypeParticiple
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त; भूतकृदन्त/PPP)
अभ्यानळर्कम्(uncertain Vedic form) a hymn/chant of approach (approx.)
अभ्यानळर्कम्:
कर्म (सम्भाव्यं)
TypeNoun (uncertain) / Kṛdanta (uncertain)
Rootअभि-आ-नृक्/नर्क्? (पाठभेद/दुर्लभ-रूप); समास/कृदन्त-रूपम्
सःhe
सः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / our
नः:
सम्प्रदान (if ‘to us’) / सम्बन्ध (if ‘of us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
रासत्may he give
रासत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootरा (धातु ‘to give’)
शुरुधःhelps, protections
शुरुधः:
कर्म
TypeNoun
Rootशुरुध्/शुरुधस् (प्रातिपदिक; वैदिक ‘aid, help, protection’)
चन्द्राग्राःbright-tipped / shining-fronted
चन्द्राग्राः:
कर्म (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootचन्द्र + अग्र (समास; ‘having bright/gleaming points/fronts’)
धियम्thought, insight
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
धियम्thought (again: each thought)
धियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
सीषधातिsets in motion / furthers
सीषधाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootसीषध् (धातु; वैदिक ‘to set in motion, to further, to prosper/strengthen’)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
पूषाPūṣan (the god)
पूषा:
कर्ता
TypeNoun (proper)
Rootपूषन् (देवनाम-प्रातिपदिक)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.