Rig Veda 6.49.2 — Mandala 6, Sukta 49, Mantra 2
Sukta 6.49
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
विशोविश ईड्यमध्वरेष्वदृप्तक्रतुमरतिं युवत्योः । दिवः शिशुं सहसः सूनुमग्निं यज्ञस्य केतुमरुषं यजध्यै ॥
Transliteration
viśó-viśa ī́ḍyam adhvaréṣv adṛ́ptakratum aratíṃ yuvatyoḥ | diváḥ śíśuṃ sáhasaḥ sū́num agníṃ yajñásya ketúm aruṣáṃ yajádhyai ||
Translation
हे विशोविशः, अध्वरेषु ईड्यम्—अदृप्तक्रतुम् अरतिं युवत्योः—अग्निं यजध्वै। दिवः शिशुं सहसः सूनुम्, यज्ञस्य केतुम् अरुषं, हविषे यजध्वै।
Word by Word
विशःthe clans/peoples
विशः:
कर्तृ (स्तुतिकर्तृ-समूहः) / संबन्ध (अग्नेः स्तुत्यर्थं)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक: विश्/विशा-)
विशः(each) clan
विशः:
कर्तृ (पूर्वपदस्य पुनरुक्ति: ‘each and every clan’)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक: विश्/विशा-)
ईड्यम्praiseworthy, to be invoked
ईड्यम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootईड्य (कृदन्त-प्रातिपदिक), धातु: ईड्/ईळ् ‘स्तुतौ’
अध्वरेषुin the rites/sacrifices
अध्वरेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
अदृप्तक्रतुम्whose resolve is not arrogant/undeluded
अदृप्तक्रतुम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootअ-दृप्त-क्रतु (समास-प्रातिपदिक: अदृप्त + क्रतु)
अरतिम्the helper/attendant (service)
अरतिम्:
कर्म (यजध्यै इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअरति (प्रातिपदिक)
युवत्योःof the two young women (maidens)
युवत्योः:
सम्बन्ध (अरतेः—‘of the two maidens’)
TypeNoun
Rootयुवती (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-)
शिशुम्the child
शिशुम्:
कर्म (यजध्यै इत्यस्य)
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
सहसःof might/power
सहसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
सूनुम्the son
सूनुम्:
कर्म (शिशुम् इत्यस्य समानाधिकरण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म (यजध्यै)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
केतुम्the banner/sign, beacon
केतुम्:
कर्म (अग्निम् विशेषयति; समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
अरुषम्ruddy, tawny
अरुषम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
यजध्यैmay (one) worship/sacrifice
यजध्यै:
क्रिया (मुख्य)
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.