Rig Veda 5.59.2 — Mandala 5, Sukta 59, Mantra 2
Sukta 5.59
Rishi: Atri (Atrayas) — traditional attribution for RV 5.59
Devata: Maruts
Chandas: Trishtubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अमादेषां भियसा भूमिरेजति नौर्न पूर्णा क्षरति व्यथिर्यती । दूरेदृशो ये चितयन्त एमभिरन्तर्महे विदथे येतिरे नरः ॥
Transliteration
ámād eṣā́m bhiyásā bhū́mir ejati náur ná pūrṇā́ kṣarati vyáthir yatī́ | dūré-dṛśo yé citáyanta émabhir antár mahé vidáthe yetire náraḥ ||
Translation
अमादेषां भियसा भूमिर् एजति; नौर्न पूर्णा क्षरति व्यथिर्यती। दूरेदृशो ये चितयन्त एमभिः; अन्तर्महे विदथे येतिरे नरः—यत्र ऋतं प्रतिष्ठाप्यते।
Word by Word
अमात्from close by; suddenly
अमात्:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootअमा (अव्यय-प्रातिपदिक) / अम् (धातु, ‘पीडने/हिंसायाम्’ इत्यादि; यहाँ अव्यय ‘अमा’)
एषाम्of these (them)
एषाम्:
Sambandha (Genitive)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भियसाby/with fear
भियसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभियस् (प्रातिपदिक) < √भी (भय)
भूमिःthe earth
भूमिः:
Kartā
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
रेजतिtrembles
रेजति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√रेज् (कम्पने)
नौःa ship
नौः:
Kartā
TypeNoun
Rootनौ (प्रातिपदिक)
नlike; as
न:
(सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
पूर्णाfull
पूर्णा:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक) < √पॄ (पूरणे)
क्षरतिleaks; flows out
क्षरति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√क्षर् (स्रवणे/गलने)
व्यथिःdistress; agitation
व्यथिः:
Kartā
TypeNoun
Rootव्यथि (प्रातिपदिक) < √व्यथ् (पीडने/कम्पने)
यती(as) it goes on; moving onward (f.)
यती:
Kartā (व्यथिः इत्यस्य सह-कर्तृभावे/समुच्चये)
TypeNoun
Rootयती (प्रातिपदिक; स्त्री) < √यत्/√यम् (प्रयत्न/निग्रह) अथवा ‘यति’ (संयमी) का स्त्रीरूप
दूरेदृशःfar-seeing
दूरेदृशः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदूर + दृश् (प्रातिपदिक-समास; ‘दूरं पश्यन्ति’)
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चितयन्तthey perceive; they notice
चितयन्त:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√चित् (चेतने/बोधने) → चितयति (णिजन्त)
एमभिःwith onsets/impulses; with attacks
एमभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootएम (प्रातिपदिक; ‘गमन/वेग/आक्रमण’ अर्थे वैदिक)
अन्तःwithin
अन्तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गीय)
महेin the great (one)
महे:
Adhikaraṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमहा/मह् (प्रातिपदिक) < √मह् (पूजायाम्/वृद्धौ)
विदथेin the assembly/ritual gathering
विदथे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक; ‘सभा/यज्ञ-समागम’)
येतिरेthey have gone; they proceed
येतिरे:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थ) → येति (वैदिक) / इ (गमन) रूपसाम्य; यहाँ ‘येतिरे’ = परिपूर्ण-भूतकालिक/लिट् 3पु बहु आत्मनेपदम् (वैदिक)
नरःmen; heroes
नरः:
Kartā
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.