Sukta 34
Sukta 5.34
Atri (Ātreya tradition; Mandala 5 is predominantly attributed to the Atris)
Indra (with ritual actions of Soma pressing; Indra as brahma-vāhas, bearer of the Word)
Trishtubh (likely; RV 5.34 is predominantly Triṣṭubh)
ऋग्वेदस्य ५.३४ सूक्तं आत्रेयाणां स्तुतिः, सोमाभिषवेन इन्द्रम् आह्वयति। तं ‘अजातशत्रु’ इति तथा ‘ब्रह्मवाहस्’ (वाचो वहिता) इति प्रशंसति। अत्र नियमवन्तः हविष्कृतोऽभिषविनः ये चाभिषवहीनाः, तयोर्वैषम्यं दर्श्यते। इन्द्रः ऋतस्य प्रवर्तनकर्ता, विघ्नकरशक्तीनां निग्रहिता, यज्ञं च जयवृद्ध्यर्थं प्रवर्तयन् इति निरूप्यते।
Mantras
Mantra 1
अजातशत्रुमजरा स्वर्वत्यनु स्वधामिता दस्ममीयते । सुनोतन पचत ब्रह्मवाहसे पुरुष्टुताय प्रतरं दधातन ॥
अजातशत्रुं दस्मं प्रति स्वधामितानु स्वर्वत्यजरा शक्तिरनु प्रवर्तताम्। सुनोतन पचत; ब्रह्मवाहसे पुरुष्टुताय प्रतरं वेगं दधातन, यथा अन्तर्यज्ञः प्रवर्धेत।
Mantra 2
आ यः सोमेन जठरमपिप्रतामन्दत मघवा मध्वो अन्धसः । यदीं मृगाय हन्तवे महावधः सहस्रभृष्टिमुशना वधं यमत् ॥
आ यः सोमेन जठरमपिप्रताम्, मध्वो अन्धसः पानात् मघवा मन्दत। यदीं मृगाय हन्तवे महावधः सहस्रभृष्टिं वधं यमद्, तदा उशना ऋषिः तस्मै तं वधं न्यधात्।
Mantra 4
यस्यावधीत्पितरं यस्य मातरं यस्य शक्रो भ्रातरं नात ईषते । वेतीद्वस्य प्रयता यतंकरो न किल्बिषादीषते वस्व आकरः ॥
यः पितरमवधीत्तथा मातरं च, यस्य च शक्रस्य पुरो भ्राता अपि नात ईषते—स एवैतस्य प्राणिनः प्रयतान् (प्रयताः) बलान् वेत्ति। यः प्रयत्नं (आत्मनः) यतंकरः कृत्वा संयोजयति, स किल्बिषात् न ईषते; वसूनाम् आकरो भवति।
Mantra 5
न पञ्चभिर्दशभिर्वष्ट्यारभं नासुन्वता सचते पुष्यता चन । जिनाति वेदमुया हन्ति वा धुनिरा देवयुं भजति गोमति व्रजे ॥
न पञ्चभिर्न दशभिर्वष्ट्यारभं कामयते; नासुन्वता सह सचते, पुष्यतापि च न। वेदेन जयति—अथवा तया धुनिरा प्रेरकशक्त्या हन्ति; देवयुं च गोमति व्रजे विभजति।
Mantra 6
वित्वक्षणः समृतौ चक्रमासजोऽसुन्वतो विषुणः सुन्वतो वृधः । इन्द्रो विश्वस्य दमिता विभीषणो यथावशं नयति दासमार्यः ॥
वित्वक्षणः ऋतौ समृतौ चक्रमासजत्—असुन्वतो विषुणः, सुन्वतो वृधः। इन्द्रो विश्वस्य दमिता विभीषणः, यथावशं दासं नयति; आर्यः (आर्यशक्तिः) च प्रवर्धते।
Mantra 7
समीं पणेरजति भोजनं मुषे वि दाशुषे भजति सूनरं वसु । दुर्गे चन ध्रियते विश्व आ पुरु जनो यो अस्य तविषीमचुक्रुधत् ॥
समीं पणेः अजति भोजनं मुषे, वि दाशुषे भजति सूनरं वसु । दुर्गे चन ध्रियते विश्व आ पुरुजनो योऽस्य तविषीम् अचुक्रुधत् ॥
Mantra 8
सं यज्जनौ सुधनौ विश्वशर्धसाववेदिन्द्रो मघवा गोषु शुभ्रिषु । युजं ह्यन्यमकृत प्रवेपन्युदीं गव्यं सृजते सत्वभिर्धुनिः ॥
सं यज्जनौ सुधनौ विश्वशर्धसाववेदीन्द्रः मघवा गोषु शुभ्रिषु । युजं ह्यन्यमकृत प्रवेपन्युदीं गव्यं सृजते सत्वभिर्धुनिः ॥
Mantra 9
सहस्रसामाग्निवेशिं गृणीषे शत्रिमग्न उपमां केतुमर्यः । तस्मा आपः संयतः पीपयन्त तस्मिन्क्षत्रममवत्त्वेषमस्तु ॥
सहस्रसामाग्निवेशिं गृणीषे शत्रिमग्न उपमां केतुमर्यः । तस्मा आपः संयतः पीपयन्त तस्मिन्क्षत्रममवत्त्वेषमस्तु ॥
Frequently Asked Questions
It is a Soma-ritual hymn calling Indra to the offering, praising him as the power that turns mantra and sacrifice into victory, strength, and right order.
Because the hymn ties spiritual and social success to disciplined ritual effort: those who press and offer are strengthened, while neglect of the offering represents inertia or refusal of sacred order.
It presents Indra as the bearer and carrier of brahman—i.e., the inspired Word/mantra—so the hymn suggests that true speech and right offering become effective power through him.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.