Rig Veda 3.45.5: Mandala 3, Sukta 45, Mantra 5
Sukta 3.45
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional, Mandala 3)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; requires scan)
Samhita Patha (Devanagari)
स्वयुरिन्द्र स्वराळसि स्मद्दिष्टिः स्वयशस्तरः । स वावृधान ओजसा पुरुष्टुत भवा नः सुश्रवस्तमः ॥
Transliteration
svayúr indra sva-rā́ḷ asi smád-diṣṭiḥ sváyaśas-taraḥ | sá vāvṛdhānó ójasā puru-stuta bhávā naḥ su-śrávas-tamaḥ ||
Translation
स्वयुरिन्द्र स्वराज् असि, स्मद्दिष्टिः स्वयशस्तरः। स वावृधान ओजसा, पुरुष्टुत, भवा नः सुश्रवस्तमः।
Word by Word
स्वयुःself-impelled; self-aiding
स्वयुः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootस्वयु (प्रातिपदिक) < स्व (स्वयं) + यु (यु ‘मिश्रणे/योजने’ से व्युत्पन्न, ‘स्वयमेव प्रेरित/स्वयंसहायक’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
स्वराट्self-ruling; sovereign
स्वराट्:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootस्वराट् (प्रातिपदिक; स्व + राट् ‘राजन्/शासक’)
असिyou are
असि:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootअस् (धातु) ‘भू/अस्ति’
स्मत्-दिष्टिःwhose gaze/aim is toward us; having regard for us
स्मत्-दिष्टिः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणरूपेण)
TypeNoun (compound)
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक; √दिश् ‘दर्शने/निर्देशे’ से ‘दृष्टि/दिशा/निग्रह-शक्ति’), स्मत् = अस्मद्-प्रातिपदिकस्य पञ्चमी/षष्ठी-आधारः (‘हमसे/हमारा’)
स्वयशस्तरःmore glorious by oneself; most self-renowned
स्वयशस्तरः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (comparative)
Rootस्वयशस् (प्रातिपदिक; स्व + यशस् ‘यश’), -तर (तुलनार्थक प्रत्यय)
सःhe (that one)
सः:
Kartā (भवा इत्यस्य कर्ता)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वावृधानःgrowing strong; increasing
वावृधानः:
Kartā (सः … भवा)
TypeParticiple (present, intensive/reduplicated sense in RV usage)
Root√वृध् ‘वर्धने’ (वृध्/वर्ध्)
ओजसाby strength; with might
ओजसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
पुरुष्टुतO much-praised one
पुरुष्टुत:
Sambodhana
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootपुरु-स्तुत (प्रातिपदिक; पुरु ‘बहु’ + स्तुत ‘स्तुत/प्रशस्त’ < √स्तु ‘स्तुतौ’)
भवाbe; become
भवा:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√भू ‘सत्तायाम्’
नःfor us; to us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सुश्रवस्तमःmost famed; of best renown
सुश्रवस्तमः:
Kartā/Predicate-nominative (भव-क्रियायाः विधेयविशेषणम्)
TypeAdjective (superlative)
Rootसु-श्रवस् (प्रातिपदिक; सु ‘सु-’ + श्रवस् ‘कीर्ति/यश’), -तम (अतिशय/श्रेष्ठार्थक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.