Rig Veda 2.23.4: Mandala 2, Sukta 23, Mantra 4
Sukta 2.23
Rishi: Gṛtsamada
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
सुनीतिभिर्नयसि त्रायसे जनं यस्तुभ्यं दाशान्न तमंहो अश्नवत् । ब्रह्मद्विषस्तपनो मन्युमीरसि बृहस्पते महि तत्ते महित्वनम् ॥
Transliteration
sunī́ti-bhir nayasi trā́yase jánaṃ yás tubhyaṃ dā́śān ná tám áṃho aśnavat | brahma-dvíṣas tápano manyu-mī́r asi bṛ́haspate máhi tát te mahi-tvánam ||
Translation
सुनीतिभिर्नयसि त्रायसे जनं यस्तुभ्यं दाशान्न तमंहो अश्नवत्। ब्रह्मद्विषस्तपनो मन्युमीरसि बृहस्पते महि तत्ते महित्वनम्॥
Word by Word
सुनीतिभिःwith good guidances / by good leadings
सुनीतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootसु-नीति (प्रातिपदिक; √नी ‘नेतृ/नयति’ से)
नयसिyou lead
नयसि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√नी (नयति)
त्रायसेyou protect
त्रायसे:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√त्रा (त्रायते)
जनम्the people / the man
जनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दाशान्giving (one), the worshipper who offers
दाशान्:
कर्तृ
TypeParticiple (Adjectival)
Root√दाश् (दाशति/दाश्नोति ‘दान/उपहार’); वर्तमान-कृदन्त ‘दाशान्’
नnot
न:
(निषेधक)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
तम्that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अंहःdistress / sin / trouble
अंहः:
कर्म
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
अश्नवत्he reached / incurred
अश्नवत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अश् (अश्नोति ‘प्राप्नोति/अश्नुते’)
ब्रह्मद्विषःof the brahma-hater(s) / of those who hate sacred prayer
ब्रह्मद्विषः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootब्रह्म-द्विष् (समास; ‘ब्रह्म’ + ‘द्विष्’)
तपनःburner / scorcher
तपनः:
कर्तृ (सम्बोधन-सम्बन्धी विशेषण)
TypeNoun
Rootतपन (प्रातिपदिक; √तप् ‘तपते’ से)
मन्युम्wrath / righteous anger
मन्युम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
ईरसिyou set in motion / you arouse
ईरसि:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ईर्/ईरय् (ईरयति/ईरते ‘प्रेरयति/उत्थापयति’)
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (Vocative)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
महिgreatly / indeed great
महि:
(विशेषणार्थे)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; ‘मह्/महत्’ से)
तत्that
तत्:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महित्वनम्greatness / majesty
महित्वनम्:
कर्तृ/विषय
TypeNoun
Rootमहित्वन (प्रातिपदिक; ‘महित्व’ भाव + -न)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.