Rig Veda 2.23.15: Mandala 2, Sukta 23, Mantra 15
Sukta 2.23
Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)
Devata: Bṛhaspati
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
बृहस्पते अति यदर्यो अर्हाद्द्युमद्विभाति क्रतुमज्जनेषु । यद्दीदयच्छवस ऋतप्रजात तदस्मासु द्रविणं धेहि चित्रम् ॥
Transliteration
bṛ́haspate áti yád aryó árhād dyumád vibhā́ti krátumaj jáneṣu | yád dī́dayac chávasa ṛtaprajāta tád asmā́su dráviṇaṃ dhehi citrám ||
Translation
बृहस्पते अति यदaryo अर्हाद् द्युमद्विभाति क्रतुमज्जनेषु। यद्दीदयच्छवस ऋतप्रजात तदस्मासु द्रविणं धेहि चित्रम्॥
Word by Word
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (address)
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक)
अतिbeyond, exceedingly
अति:
—
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
यत्that which
यत्:
कर्म (अभिप्रेतम्/वस्तु) / सम्बन्धसूचक
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्यःthe Arya (noble man)
अर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्य- (प्रातिपदिक)
अर्हात्deserved, was worthy (of)
अर्हात्:
—
TypeVerb (finite, injunctive/aorist-like Vedic form)
Rootअर्ह् (धातु) → अर्ह (कृदन्त-प्रातिपदिक)
द्युमत्bright, splendid
द्युमत्:
विशेषण (कर्म/वस्तु)
TypeAdjective
Rootद्युमत् (प्रातिपदिक; द्युमन् + मतुप्)
विभातिshines forth
विभाति:
—
TypeVerb
Rootभा (धातु) + वि-
क्रतुमत्among the wise/strong-willed (those having kratu)
क्रतुमत्:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootक्रतुमत् (प्रातिपदिक; क्रतु + मतुप्)
जनेषुamong people, in the tribes
जनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootजन- (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
कर्म (अभिप्रेतम्/वस्तु) / सम्बन्धसूचक
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दीदयत्made shine, kindled
दीदयत्:
—
TypeVerb (finite, Vedic aorist/imperf.-like)
Rootदीद्/दीदी (धातु; तीव्र-दीप्तौ) → दीदय (कृदन्त/प्रयोग)
शवसःof might, of power
शवसः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootशवस्- (प्रातिपदिक)
ऋतप्रजातO truth-born (born of ṛta)
ऋतप्रजात:
सम्बोधन
TypeAdjective (address)
Rootऋत-प्रजात- (समास-प्रातिपदिक; ऋत + प्रजात)
तत्that
तत्:
कर्म (अनुवृत्तम्)
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्मासुin us, among us
अस्मासु:
अधिकरण
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्रविणम्wealth, treasure
द्रविणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्रविण- (प्रातिपदिक)
धेहिplace, bestow
धेहि:
—
TypeVerb (imperative)
Rootधा (धातु)
चित्रम्bright, wondrous
चित्रम्:
विशेषण (कर्म)
TypeAdjective
Rootचित्र- (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.