Rig Veda 10.65.5 — Mandala 10, Sukta 65, Mantra 5
Sukta 10.65
Devata: Mitra-Varuṇa (dual)
Samhita Patha (Devanagari)
मित्राय शिक्ष वरुणाय दाशुषे या सम्राजा मनसा न प्रयुच्छतः । ययोर्धाम धर्मणा रोचते बृहद्ययोरुभे रोदसी नाधसी वृतौ ॥
Transliteration
mitrā́ya śíkṣa váruṇāya dāśúṣe yā́ samrā́jā mánasā ná práyucchataḥ | yayór dhā́ma dhármaṇā rócate bṛhád yayór ubhé ródasī nā́dhasī vṛtaú ||
Translation
मित्राय वरुणाय च दाशुषे शिक्षां च सम्यक्-प्राप्तिं च देहि—तौ सम्राजौ मनसा न प्रयुच्छतः। ययोः धाम बृहद् धर्मणा रोचते, ययोः उभे रोदसी नाधसी वृतौ।
Word by Word
मित्रायto/for Mitra
मित्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
शिक्षteach / instruct
शिक्ष:
(क्रिया) विधेय
TypeVerb
Root√शिक्ष् (शिक्षँ) ‘to teach, train, instruct’
वरुणायto/for Varuṇa
वरुणाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
दाशुषेto the worshipper / giver (offerer)
दाशुषे:
सम्प्रदान
TypeNoun (participle used substantively)
Rootदाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश्/√दास् ‘to give, worship, offer’)
याwhich (she/that)
या:
कर्तृ (सापेक्ष-सम्बन्ध; ‘which [thought/prayer]’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्राजाsovereign, ruling
सम्राजा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसम्राज् (प्रातिपदिक)
मनसाwith the mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
सम्बन्ध (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
प्रयुच्छतःnot failing / not letting go
प्रयुच्छतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (participle)
Rootप्र-√युज्/√युच्छ् (वेद. ‘to slacken, fail, let go’; with प्र)
ययोःof whom (of the two)
ययोः:
सम्बन्ध (सम्बन्ध-षष्ठी)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धामabode; ordinance; luminous station
धाम:
कर्म/विषय (रोचते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
धर्मणाby law / by established order
धर्मणा:
करण
TypeNoun
Rootधर्मन् (प्रातिपदिक)
रोचतेshines / is radiant
रोचते:
(क्रिया) विधेय
TypeVerb
Root√रुच् (रुचँ) ‘to shine, be bright, be pleasing’
बृहत्great, vast
बृहत्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
ययोःof whom (of the two)
ययोः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उभेboth
उभे:
कर्तृ
TypeAdjective (numeral-like)
Rootउभ (प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (Heaven and Earth)
रोदसी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
नाधसीsupport; firm base; sustenance
नाधसी:
अधिकरण/विषय (वृतौ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनाधस् (प्रातिपदिक)
वृतौin the enclosure / in the encompassing circuit
वृतौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवृत (प्रातिपदिक; ‘enclosure, covering, circumference’; from √वृ ‘to cover/choose’)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.