Rig Veda 10.64.5: Mandala 10, Sukta 64, Mantra 5
Sukta 10.64
Rishi: Uncertain from provided excerpt alone
Devata: Aditi; Mitra-Varuṇa; Aryaman (Āditya complex)
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs confirmation)
Samhita Patha (Devanagari)
दक्षस्य वादिते जन्मनि व्रते राजाना मित्रावरुणा विवाससि । अतूर्तपन्थाः पुरुरथो अर्यमा सप्तहोता विषुरूपेषु जन्मसु ॥
Transliteration
dákṣasya vā́ adite jánmani vraté rājānā mitrā́varuṇā vivāsasi | atū́rtapanthāḥ pururáthो aryamā́ saptáhotā víṣu-rūpeṣu jánmasu ||
Translation
दक्षस्य वादिते जन्मनि व्रते, हे अदिते, राजानौ मित्रावरुणौ विवाससि। अतूर्तपन्थाः पुरुरथोऽर्यमा सप्तहोता विषुरूपेषु जन्मसु धर्म्यं भागं च आर्यं पन्थानं च स्थापयति।
Word by Word
दक्षस्यof Dakṣa (of skill/ability; of the deity Dakṣa)
दक्षस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक) / √दक्ष् (बल/कुशलता) (निरुक्त-सम्बन्ध)
वादितेin the proclaimed/uttered (state)
वादिते:
अधिकारण (सप्तमी)
TypeParticiple/Adjective
Root√वद् (वदति) (वेद. प्रयोग: ‘उच्चारण/घोष’), क्त-प्रत्यय (वादित)
जन्मनिin (the) birth/origin
जन्मनि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक; √जन्)
व्रतेin the sacred ordinance/vow
व्रते:
अधिकारण
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
राजानौthe two kings
राजानौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
मित्रावरुणाMitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
कर्तृ (राजानौ के?)
TypeNoun (dual deity name)
Rootमित्र-वरुण (द्वन्द्व-समास प्रातिपदिक)
विवाससिyou worship/entertain (honour)
विवाससि:
क्रिया (कर्तरि)
TypeVerb
Root√वास् (वसति) / √विवास् (वेद. ‘सेव/पूज/आतिथ्य’), विवाससि
अतूर्तपन्थाःhaving unobstructed paths; unimpeded in their course
अतूर्तपन्थाः:
कर्तृ/विशेषण (अन्य कर्तृ-समूह)
TypeAdjective (bahuvrīhi) / Noun-like
Rootअ-तूर्त + पन्था (प्रातिपदिक); √तॄ/√तुर् (अतूर्त ‘अविघ्न/अपराजित’)
पुरुरथः(he) of many chariots
पुरुरथः:
कर्तृ (अर्यमा) / विशेषण
TypeNoun/Adjective
Rootपुरु-रथ (बहुव्रीहि/तत्पुरुष प्रातिपदिक)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
कर्तृ
TypeNoun (deity name)
Rootअर्यमन् (देवनाम-प्रातिपदिक)
सप्तहोताthe seven-hotṛ; having seven priests/invokers
सप्तहोता:
कर्तृ/विशेषण (अर्यमा)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootसप्त-होतृ (समास; होतृ < √हु ‘यज्/आह्वान’)
विषुरूपेषुin diverse forms
विषुरूपेषु:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootविषु-रूप (समास प्रातिपदिक)
जन्मसुin births/origins (in various manifestations)
जन्मसु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootजन्मन् (प्रातिपदिक; √जन्)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.