Sukta 142
Sukta 10.142
Agni
अस्य लघ्वग्निसूक्तस्य सारः—उपासकः अग्निमेवैकं निश्चयाश्रयं मन्यते, तस्मै सर्वथा शरणं गच्छति, तथा च त्रिरक्षिताṃ रक्षणं याचते यत् हिंसकान् अतिक्रमिणश्च निवारयेत्। अनन्तरं अग्निः समाहारकः नियामकश्च शक्तिरिव वर्ण्यते—नानागतीः सम्यग् एकस्मिन् मार्गे नियोजयन्। अन्ते च शुभवृद्धेः सलिलस्य च रूपकानि दृश्यन्ते—दूर्वा-तृणं सरांसि पद्मानि च देवस्य आगमनगमनयोः सहचराणि भवन्ति।
Mantras
Mantra 1
अयमग्ने जरिता त्वे अभूदपि सहसः सूनो नह्यन्यदस्त्याप्यम् । भद्रं हि शर्म त्रिवरूथमस्ति त आरे हिंसानामप दिद्युमा कृधि ॥
अयम् अग्ने जरिता त्वय्येवाभूद्, अपि सहसः सूनो; न ह्यन्यदस्त्याप्यम् आश्रयम्। भद्रं हि ते शर्म त्रिवरूथम् अस्ति; आरे हिंसानां दिद्युमां प्रहारम् अपाकृधि, अस्मान् परितो दीप्तं रक्षः कृधि।
Mantra 2
प्रवत्ते अग्ने जनिमा पितूयतः साचीव विश्वा भुवना न्यृञ्जसे । प्र सप्तयः प्र सनिषन्त नो धियः पुरश्चरन्ति पशुपा इव त्मना ॥
प्रवत्ते अग्ने जनिमा पितूयतः; साचीव इव बलवान् सर्वाणि भुवनानि न्यृञ्जसे। प्र सप्तयः प्र सनीषन्त नो धियः; पुरश्चरन्ति पशुपा इव त्मना, अन्तर्गवां ज्ञानरश्मीन् रक्षन्तः।
Mantra 3
उत वा उ परि वृणक्षि बप्सद्बहोरग्न उलपस्य स्वधावः । उत खिल्या उर्वराणां भवन्ति मा ते हेतिं तविषीं चुक्रुधाम ॥
उत वा उ परि वृणक्षि बप्सद् बहोरग्ने उलपस्य स्वधावः; उत खिल्या उर्वराणां भवन्ति। मा ते हेतिं तविषीं चुक्रुधाम; अपि तु ते तेजोऽस्माकं वृद्ध्यै समृद्ध्यै च भवतु।
Mantra 4
यदुद्वतो निवतो यासि बप्सत्पृथगेषि प्रगर्धिनीव सेना । यदा ते वातो अनुवाति शोचिर्वप्तेव श्मश्रु वपसि प्र भूम ॥
यदा त्वम् उद्वतः निवतः उपविष्टो यासि, तदा प्रगर्धिनीव सेना पृथगेषि। यदा च ते वातः अनुवाति, तदा तव शोचिः वप्तेव श्मश्रु वपसि प्र भूमिम्—नवस्य ऋतस्याङ्कुराय भूमिं विशोधयन्।
Mantra 5
प्रत्यस्य श्रेणयो ददृश्र एकं नियानं बहवो रथासः । बाहू यदग्ने अनुमर्मृजानो न्यङ्ङुत्तानामन्वेषि भूमिम् ॥
प्रत्यस्य श्रेणयः ददृश्रे—बहवो रथासः एकं नियानं यान्ति। हे अग्ने, यदा बाहुभ्याम् अनुमर्मृजानः विशोधयन्, न्यङ् उत्तानाम् भूमिम् अन्वेषि, तदा पथः एकीकरोषि—विक्षिप्तान् प्रवाहान् ऋतगामिनं एकं गमनं नयसि।
Mantra 6
उत्ते शुष्मा जिहतामुत्ते अर्चिरुत्ते अग्ने शशमानस्य वाजाः । उच्छ्वञ्चस्व नि नम वर्धमान आ त्वाद्य विश्वे वसवः सदन्तु ॥
उत्ते शुष्माः जिहताम्, उत्ते अर्चिः; उत्ते, हे अग्ने, शशमानस्य वाजाः। उच्छ्वञ्चस्व, नि नम वर्धमानः; अद्य त्वा विश्वे वसवः सदन्तु।
Mantra 7
अपामिदं न्ययनं समुद्रस्य निवेशनम् । अन्यं कृणुष्वेतः पन्थां तेन याहि वशाँ अनु ॥
इदमपां न्ययनं, समुद्रस्य निवेशनम्। इतः पृथक् स्वयमन्यं पन्थानं कृणुष्व; तेन याहि, वशामनु—इच्छाशक्तेः प्रेरणामनुसरन्।
Mantra 8
आयने ते परायणे दूर्वा रोहन्तु पुष्पिणीः । ह्रदाश्च पुण्डरीकाणि समुद्रस्य गृहा इमे ॥
आयने ते परायणे च दूर्वाः पुष्पिण्यो रोहन्तु। ह्रदाश्च पुण्डरीकाणि च स्युः—इमे समुद्रस्य गृहा (गभीरनिवासाः)।
Frequently Asked Questions
It centers on trusting Agni as the only secure refuge, asking him to keep harm and hostile forces far away and to set a bright protective boundary around the worshipper.
The phrase suggests a perfectly secured protection—symbolically guarded on all sides (and often understood as protection across multiple levels: physical, vital, and mental/spiritual).
They function as an auspicious closing blessing: when Agni’s presence and guidance are established, the world becomes orderly and fertile—signaled by dūrvā grass, lakes, and white lotuses.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.