Rig Veda 10.124.8: Mandala 10, Sukta 124, Mantra 8
Sukta 10.124
Rishi: As above for RV 10.124 (edition-dependent).
Devata: Indra (indriya as central), with vṛtra as adversary motif.
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify by scan).
Samhita Patha (Devanagari)
ता अस्य ज्येष्ठमिन्द्रियं सचन्ते ता ईमा क्षेति स्वधया मदन्तीः । ता ईं विशो न राजानं वृणाना बीभत्सुवो अप वृत्रादतिष्ठन् ॥
Transliteration
tā́ asya jyéṣṭham indriyáṃ sacante tā́ īmā́ kṣéti svadháyā mádantīḥ | tā́ īṃ víśo ná rājānaṃ vṛṇānā́ bībhatsúvo ápa vṛtrā́d atiṣṭhan ||
Translation
ताः अस्य ज्येष्ठम् इन्द्रियं सचन्ते—ताः इमा क्षेति स्वधया मदन्तीः। ताः ईं विशो न राजानं वृणाना बीभत्सुवोऽप वृत्रादतिष्ठन्।
Word by Word
ताःthose (fem. pl.)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him/this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ज्येष्ठम्the highest, the foremost
ज्येष्ठम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्power, might
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
सचन्तेthey accompany/attach themselves (to)
सचन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootसच् (धातु) [वेद. ‘सचते/सचन्ते’ = ‘सह गच्छति/अनुगच्छति, सेवते’]
ताःthose (same women/ones)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्indeed, just, him/this (enclitic particle)
ईम्:
सम्बन्ध/निपात (emphatic/particle)
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात/अव्यय; वेदिक एनक्लिटिक)
आtowards, unto
आ:
उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
क्षेतिhe dwells, abides
क्षेति:
क्रिया
TypeVerb
Rootक्षि (धातु) [‘क्षेति’ = ‘निवसति/वसति’]
स्वधयाby (his/their) own power; with svadhā
स्वधया:
करण
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
मदन्तीःrejoicing, exulting
मदन्तीः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple (Adjective)
Rootमद् (धातु) → शतृ/शानच्-प्रत्यय (वेद. वर्तमान कृदन्त)
ताःthose
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्indeed, just
ईम्:
निपात
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात/अव्यय; वेदिक एनक्लिटिक)
विशःthe clans, the peoples
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
उपमान-निपात
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
राजानम्a king
राजानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
वृणानाchoosing, selecting
वृणाना:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple
Rootवृ (धातु) → शानच् (वेद. वर्तमान कृदन्त, आत्मनेपदी भाव)
बीभत्सुवःabhorring, shunning
बीभत्सुवः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभी (धातु) → देसिदेरटिव/इंटेन्सिव ‘बीभत्सु’ (प्रातिपदिक)
अपaway, off
अप:
उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
वृत्रात्from Vṛtra (the obstructor)
वृत्रात्:
अपादान
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
अतिष्ठन्they stood forth/withdrew (away); they took their stand (away)
अतिष्ठन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + उपसर्ग ‘अति-’ (वेद. रूप: अतिष्ठन्)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.