Rig Veda 10.124.8 — Mandala 10, Sukta 124, Mantra 8
Sukta 10.124
Rishi: As above for RV 10.124 (edition-dependent).
Devata: Indra (indriya as central), with vṛtra as adversary motif.
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify by scan).
Samhita Patha (Devanagari)
ता अस्य ज्येष्ठमिन्द्रियं सचन्ते ता ईमा क्षेति स्वधया मदन्तीः । ता ईं विशो न राजानं वृणाना बीभत्सुवो अप वृत्रादतिष्ठन् ॥
Transliteration
tā́ asya jyéṣṭham indriyáṃ sacante tā́ īmā́ kṣéti svadháyā mádantīḥ | tā́ īṃ víśo ná rājānaṃ vṛṇānā́ bībhatsúvo ápa vṛtrā́d atiṣṭhan ||
Translation
ताः अस्य ज्येष्ठम् इन्द्रियं सचन्ते—ताः इमा क्षेति स्वधया मदन्तीः। ताः ईं विशो न राजानं वृणाना बीभत्सुवोऽप वृत्रादतिष्ठन्।
Word by Word
ताःthose (fem. pl.)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him/this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ज्येष्ठम्the highest, the foremost
ज्येष्ठम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
इन्द्रियम्power, might
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
सचन्तेthey accompany/attach themselves (to)
सचन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Rootसच् (धातु) [वेद. ‘सचते/सचन्ते’ = ‘सह गच्छति/अनुगच्छति, सेवते’]
ताःthose (same women/ones)
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्indeed, just, him/this (enclitic particle)
ईम्:
सम्बन्ध/निपात (emphatic/particle)
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात/अव्यय; वेदिक एनक्लिटिक)
आtowards, unto
आ:
उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
क्षेतिhe dwells, abides
क्षेति:
क्रिया
TypeVerb
Rootक्षि (धातु) [‘क्षेति’ = ‘निवसति/वसति’]
स्वधयाby (his/their) own power; with svadhā
स्वधया:
करण
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
मदन्तीःrejoicing, exulting
मदन्तीः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple (Adjective)
Rootमद् (धातु) → शतृ/शानच्-प्रत्यय (वेद. वर्तमान कृदन्त)
ताःthose
ताः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईम्indeed, just
ईम्:
निपात
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात/अव्यय; वेदिक एनक्लिटिक)
विशःthe clans, the peoples
विशः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
उपमान-निपात
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
राजानम्a king
राजानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
वृणानाchoosing, selecting
वृणाना:
कर्तृ (विशेषण)
TypeParticiple
Rootवृ (धातु) → शानच् (वेद. वर्तमान कृदन्त, आत्मनेपदी भाव)
बीभत्सुवःabhorring, shunning
बीभत्सुवः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभी (धातु) → देसिदेरटिव/इंटेन्सिव ‘बीभत्सु’ (प्रातिपदिक)
अपaway, off
अप:
उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय)
वृत्रात्from Vṛtra (the obstructor)
वृत्रात्:
अपादान
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
अतिष्ठन्they stood forth/withdrew (away); they took their stand (away)
अतिष्ठन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + उपसर्ग ‘अति-’ (वेद. रूप: अतिष्ठन्)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.