Sukta 124
Sukta 10.124
Traditionally attributed in Anukramaṇī to a seer of Mandala 10 (exact name varies by recension); hymn is Agni-directed.
Agni.
Triṣṭubh.
अयं सूक्तः मुख्यतया अग्निं यजमानस्य यज्ञं प्रति आगन्तुं आह्वयति—स नयिता पुरोगामी च, हविर्वाह्निर् भूत्वा, दीर्घं तमः स्थिरया ज्योतिषा अपहन्ति। मन्त्रप्रवाहे सूक्तं अग्निमतिक्रम्य सहचर-ऐश्वर्यविषयान् अपि प्रसारयति—ऋतस्य अनृतस्य च विरोधं (वरुणसम्बन्धेन), शत्रुपक्षबलानां क्षयम्, तथा प्रतीकात्मकैः रूपकैः इन्द्रस्य परमार्थपरिचयेन समाप्तिं गच्छति; एषा च उत्तर-ऋग्वैदिक-प्रवृत्तिः यत् एकस्मिन् यज्ञ-आध्यात्मिक-प्रवाहे बहून् देवान् संयोजयति।
Mantras
Mantra 1
इमं नो अग्न उप यज्ञमेहि पञ्चयामं त्रिवृतं सप्ततन्तुम् । असो हव्यवाळुत नः पुरोगा ज्योगेव दीर्घं तम आशयिष्ठाः ॥
इमं नोऽग्न उप यज्ञमेहि—पञ्चयामं त्रिवृतं सप्ततन्तुम्। असो हव्यवाह, उत नः पुरोगाः; ज्योगेव दीर्घं तमः आशयिष्ठाः।
Mantra 2
अदेवाद्देवः प्रचता गुहा यन्प्रपश्यमानो अमृतत्वमेमि । शिवं यत्सन्तमशिवो जहामि स्वात्सख्यादरणीं नाभिमेमि ॥
अदेवाद्देवः प्रचता गुहा यन् प्रपश्यमानोऽमृतत्वमेति। शिवं यत्सन्तमशिवो जहामि स्वात्सख्यादरणीं नाभिमेमि।
Mantra 3
पश्यन्नन्यस्या अतिथिं वयाया ऋतस्य धाम वि मिमे पुरूणि । शंसामि पित्रे असुराय शेवमयज्ञियाद्यज्ञियं भागमेमि ॥
पश्यन्नन्यस्या अतिथिं वयाया ऋतस्य धाम वि मिमे पुरूणि। शंसामि पित्रे असुराय शेवमयज्ञियाद्यज्ञियं भागमेति।
Mantra 4
बह्वीः समा अकरमन्तरस्मिन्निन्द्रं वृणानः पितरं जहामि । अग्निः सोमो वरुणस्ते च्यवन्ते पर्यावर्द्राष्ट्रं तदवाम्यायन् ॥
ब॒ह्वीः समाः कृत्वा॒ऽहं॒ऽस्मिन्नन्तर॑स्मिन् (पुरातने विधौ) न्यवसाम्; इदानीं तु इन्द्रं वृणा॒नः पितरं जहामि। अ॒ग्निः सोमो॒ वरु॑णश्च तेभ्यः पराङ्मुखा भवन्ति; रा॒ष्ट्रं पर्या॑वर्तते—तद् (नवम्) आयतनं द्रष्टुं पातुं चायं यामि।
Mantra 5
निर्माया उ त्ये असुरा अभूवन्त्वं च मा वरुण कामयासे । ऋतेन राजन्ननृतं विविञ्चन्मम राष्ट्रस्याधिपत्यमेहि ॥
निर्मायाः खलु ते असुरा अभूवन्; त्वं च मा, हे वरुण, कामयसे। ऋतेन राजन् अनृतं विविञ्चन्, मम अन्तर-रा॒ष्ट्रस्याधिपत्यं प्रति एहि।
Mantra 6
इदं स्वरिदमिदास वाममयं प्रकाश उर्वन्तरिक्षम् । हनाव वृत्रं निरेहि सोम हविष्ट्वा सन्तं हविषा यजाम ॥
इदं स्वः; इदमेव वामं (काम्यं कल्याणम्); अयं प्रकाश उर्वन्तरिक्षम्। वयं वृत्रं हनाव; नि॒रेहि, हे सोम; त्वं ह॒विष्ट्वा सन्, ह॒विषा त्वां यजामहे।
Mantra 7
कविः कवित्वा दिवि रूपमासजदप्रभूती वरुणो निरपः सृजत् । क्षेमं कृण्वाना जनयो न सिन्धवस्ता अस्य वर्णं शुचयो भरिभ्रति ॥
कविः कवित्वेन दिवि रूपम् आसजत्; अप्रभूतिः वरुणोऽपः निरसृजत्। क्षेमं कृण्वानाः जनयो न सिन्धवः—शुचयस्ताः अस्य वर्णं दीप्तं भरिभ्रति।
Mantra 8
ता अस्य ज्येष्ठमिन्द्रियं सचन्ते ता ईमा क्षेति स्वधया मदन्तीः । ता ईं विशो न राजानं वृणाना बीभत्सुवो अप वृत्रादतिष्ठन् ॥
ताः अस्य ज्येष्ठम् इन्द्रियं सचन्ते—ताः इमा क्षेति स्वधया मदन्तीः। ताः ईं विशो न राजानं वृणाना बीभत्सुवोऽप वृत्रादतिष्ठन्।
Mantra 9
बीभत्सूनां सयुजं हंसमाहुरपां दिव्यानां सख्ये चरन्तम् । अनुष्टुभमनु चर्चूर्यमाणमिन्द्रं नि चिक्युः कवयो मनीषा ॥
बीभत्सूनां सयुजं हंसम् आहुर्—अपां दिव्यानां सख्ये चरन्तम्। अनुष्टुभम् अनु चर्चूर्यमाणम्, इन्द्रं नि चिक्युः कवयो मनीषा।
Frequently Asked Questions
Agni is the primary deity and the hymn opens as a clear Agni-invocation, but later verses bring in Varuṇa (ṛta versus untruth) and culminate with a recognition of Indra through symbolic imagery.
It is a poetic way to say the yajña is carefully structured and ‘woven’—having ordered movements, layered expansions, and interlinked parts—so Agni can carry it correctly to the gods.
It can be recited at the lighting of a ritual fire (or a simple home lamp) as an invocation for clarity, right order, and guidance—asking the ‘inner Agni’ to lead and to remove lingering darkness of confusion or inertia.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.