Rig Veda 10.107.3: Mandala 10, Sukta 107, Mantra 3
Sukta 10.107
Devata: Dakṣiṇā / Pūrtí
Samhita Patha (Devanagari)
दैवी पूर्तिर्दक्षिणा देवयज्या न कवारिभ्यो नहि ते पृणन्ति । अथा नरः प्रयतदक्षिणासोऽवद्यभिया बहवः पृणन्ति ॥
Transliteration
daivī́ pūrtír dakṣiṇā devayajyā́ na kavā́ribhyo náhi té pṛṇanti | áthā nárāḥ práyata-dakṣiṇāso'vadyabhi yā́ bahávaḥ pṛṇanti ||
Translation
दक्षिणा दैवी पूर्तिः, देवयज्ञ्या च; कदर्येभ्यः सा न पूर्यते, न हि ते तां पूरयितुं शक्नुवन्ति। अथ ये नराः प्रयतदक्षिणासः, अनृतपतनभयात्, ते बहवो दक्षिणां पूरयन्ति।
Word by Word
दैवीdivine
दैवी:
विशेषण (कर्तृ/विषय-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootदैव (प्रातिपदिक; देव- से) / दैवī-
पूर्तिःbounty; fulfillment; gift
पूर्तिः:
कर्तृ/विषय (मुख्य पद)
TypeNoun
Rootपूर्ति- (प्रातिपदिक; √पॄ ‘भरना/पूरा करना’ से भाव)
दक्षिणाsacrificial fee; gift
दक्षिणा:
कर्तृ/विषय (पूर्तिः के साथ समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिणा- (प्रातिपदिक)
देवयज्याworship of the gods; god-serving rite
देवयज्या:
कर्तृ/विषय (दक्षिणा/पूर्तिः का पर्याय/विशेषणात्मक नाम)
TypeNoun
Rootदेवयज्या- (प्रातिपदिक; देव + यज्या < √यज् ‘पूजा/यज्ञ करना’)
नnot
न:
सम्बन्धसूचक (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन
कanyone; someone
क:
कर्तृ (अनिश्चित: ‘कोई’)
TypePronoun
Rootक (अनिश्चित सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वारिभ्यःfrom the waters; from watery (ones)
वारिभ्यः:
अपादान (from; in comparison/avoidance)
TypeNoun
Rootवारि- (प्रातिपदिक)
नnot
न:
सम्बन्धसूचक (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन
हिindeed; for
हि:
सम्बन्धसूचक
TypeIndeclinable
Rootहि
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of you/your’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पृणन्तिthey fill; they satisfy; they bestow
पृणन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√पॄ (पृणाति) ‘भरना/तृप्त करना/देना’
अथthen; now
अथ:
सम्बन्धसूचक
TypeIndeclinable
Rootअथ
नरःmen
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर- (प्रातिपदिक)
प्रयतदक्षिणासःhaving prepared/ready gifts (dakṣiṇā)
प्रयतदक्षिणासः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्रयत-दक्षिणा- (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रयत ‘प्रस्तुत/समर्पित’ + दक्षिणा)
अवद्यभियाthrough fear of blame; from dread of reproach
अवद्यभिया:
करण/हेतु (भय के द्वारा/कारण से)
TypeNoun
Rootअवद्य-भिया- (समास; अवद्य ‘निन्द्य/दोष’ + भिया < भी- ‘भय’)
बहवःmany
बहवः:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootबहु- (प्रातिपदिक)
पृणन्तिthey fill; they satisfy; they bestow
पृणन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√पॄ (पृणाति) ‘भरना/तृप्त करना/देना’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.