Rig Veda 1.95.1: Mandala 1, Sukta 95, Mantra 1
Sukta 1.95
Devata: Enigmatic/cosmological (often interpreted as a paired principle—e.g., two mothers/cows; dawn and night; or two worlds—supporting a hidden child)
Samhita Patha (Devanagari)
द्वे विरूपे चरतः स्वर्थे अन्यान्या वत्समुप धापयेते । हरिरन्यस्यां भवति स्वधावाञ्छुक्रो अन्यस्यां ददृशे सुवर्चाः ॥
Transliteration
dvé virū́pe carataḥ svárthe anyā́nyā vatsám úpa dhāpayete | hárir anyasyā́ṃ bhávati svadhā́vāñ chukró anyasyā́ṃ dadṛśe suvárcāḥ ||
Translation
द्वे विरूपे स्वार्थे चरतः; अन्योन्यं वत्सम् उप धापयेते। अन्यस्यां हरिः स्वधावान् भवति; अन्यस्यां शुक्रम् सुवर्चाः ददृशे।
Word by Word
द्वेtwo
द्वे:
विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
विरूपेof different forms
विरूपे:
विशेषण (द्वे इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootवि-रूप (प्रातिपदिक)
चरतःthey two move/wander
चरतः:
क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeVerb
Rootचर् (चरति)
स्वर्थेin/for their own purpose
स्वर्थे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootस्व-अर्थ (प्रातिपदिक)
अन्यान्याeach the other / mutually
अन्यान्या:
कर्तृ (द्वे विरूपे इत्यस्य पुनर्निर्देशः)
TypeAdjective
Rootअन्य-अन्य (प्रातिपदिक; परस्पर-भाव)
वत्सम्the calf
वत्सम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
उपnear, towards
उप:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
धापयेतेthey two cause to suckle / make (it) drink
धापयेते:
क्रिया (कर्म=वत्सम्)
TypeVerb
Rootधा (धत्ते) → धापयति (णिच्-कारित)
हरिःthe tawny one
हरिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
अन्यस्याम्in the other (one)
अन्यस्याम्:
अधिकारण
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भवतिbecomes/is
भवति:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (भवति)
स्वधावान्possessing svadhā (inherent power/ritual potency)
स्वधावान्:
विशेषण (हरिः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootस्वधा-वत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय)
शुक्रःbright, shining
शुक्रः:
कर्तृ (द्वितीय-पक्षे)
TypeAdjective
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
अन्यस्याम्in the other (one)
अन्यस्याम्:
अधिकारण
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ददृशेhas appeared/was seen
ददृशे:
क्रिया
TypeVerb
Rootदृश् (पश्यति) → ददर्श (परोक्स/लिट्)
सुवर्चाःof good radiance, splendid
सुवर्चाः:
विशेषण (शुक्रः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootसु-वर्चस् (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.