Rig Veda 1.73.5 — Mandala 1, Sukta 73, Mantra 5
Sukta 1.73
Rishi: Gopavana Ātreya (traditional attribution for RV 1.73)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas)
Samhita Patha (Devanagari)
वि पृक्षो अग्ने मघवानो अश्युर्वि सूरयो ददतो विश्वमायुः । सनेम वाजं समिथेष्वर्यो भागं देवेषु श्रवसे दधानाः ॥
Transliteration
ví pṛ́kṣo agne maghávāno aśyur ví sūrayo dádataḥ víśvam ā́yuḥ | sanéma vā́jaṃ samithéṣv aryó bhā́gaṃ devéṣu śrávase dádhānāḥ ||
Translation
हे अग्ने, मघवानो दातारोऽश्यवो वा विवर्धन्ताम्; सूरयः सर्वमायुः दानं विस्तरन्तु। वयं समिथेषु वाजं सनेम; देवेषु श्रवसे आर्यः स्वं भागं दधानः स्यात्।
Word by Word
विapart, forth (intensifier)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग) अव्यय
पृक्षःthe mingling/combining one (epithet of Agni)
पृक्षः:
Kartā (वाक्ये विशेष्य/विषयः) / संबोधनार्थे अग्ने इत्यनेन सह
TypeNoun/Adjective
Rootपृक्ष (प्रातिपदिक; ‘मिश्रक/संयोगी’, अग्निविशेषण) अथवा पृक्ष्- (नाम)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
मघवानःthe bountiful ones, generous patrons
मघवानः:
Kartā (ददतः) / सहकर्ता
TypeNoun/Adjective
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
अश्युःswift, eager
अश्युः:
Kartā-विशेषण (पृक्षः/अग्निः) अथवा वाक्यविशेषण
TypeAdjective
Rootअश्यु (प्रातिपदिक; ‘शीघ्र/उत्सुक/प्रेरित’)
विapart, widely
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग) अव्यय
सूरयःpatrons, chiefs, benefactors
सूरयः:
Kartā (ददतः) / सहकर्ता
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक)
ददतःthey give
ददतः:
क्रिया (कर्तृ-क्रिया) ; कर्म अपेक्षित
TypeVerb
Rootदा (धातु)
विश्वम्all, everything
विश्वम्:
Karma (ददतः) / ‘सर्वम्’
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
आयुःlife, lifetime
आयुः:
Karma (ददतः) / फल-निर्देश
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
सनेमmay we win/obtain
सनेम:
क्रिया (इच्छा/प्रार्थना)
TypeVerb
Rootसन्/सन् (धातु ‘प्राप्/लभ्’)
वाजम्prize, strength, booty
वाजम्:
Karma (सनेम)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
समिथेषुin the contests, in the battles
समिथेषु:
Adhikaraṇa (स्थान/प्रसङ्गः)
TypeNoun
Rootसमिथि (प्रातिपदिक)
अर्यःthe Arya/host, the noble (patron)
अर्यः:
Kartā (अन्तर्निहितः ‘अर्यः’ = आर्यः/स्वामी/मित्रः) अथवा विशेषण (अग्ने) — वैदिके सम्भाव्य
TypeNoun/Adjective
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
भागम्a share, portion
भागम्:
Karma (दधानाः) / धारणीय-वस्तु
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikaraṇa (मध्ये/संबन्धे)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
श्रवसेfor fame, for renown
श्रवसे:
Sampradāna (उद्देश्य/हित)
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
दधानाःbearing, bestowing, placing
दधानाः:
Kartā (सनेम इत्यस्य ‘वयं’/सूरयः) विशेषण; क्रियासहभाव
TypeParticiple
Rootधा (धातु) → दधत् (वर्तमान कृदन्त) / दधान (आत्मनेपद-प्रत्यय)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.