Rig Veda 1.22.1 — Mandala 1, Sukta 22, Mantra 1

Sukta 1.22

Devata: Aśvinau

Samhita Patha (Devanagari)

प्रातर्युजा वि बोधयाश्विनावेह गच्छताम् । अस्य सोमस्य पीतये ॥

Transliteration

prātar-yújā ví bodhayāśvināvéha gacchatām | asyá sómasya pītáye ||

Translation

प्रातर्युजा उभौ बोधय; अश्विनौ इह आगच्छताम्—अस्य सोमस्य पीतये।

Word by Word

• प्रातर्युजा: the two (Aśvins) yoked/ready in the morning
• प्रातर्युजा: विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धः) — अश्विनौ
• Type: Indeclinable + Noun/Adjective (compound)
• Root: प्रातर् (avyaya) + युज् (prātipadika: युज्/युजा ‘yoking, yoked; companion’)

• वि: forth, apart, distinctly
• वि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: वि (upasarga/avyaya)

• बोधय: awaken! rouse!
• बोधय: क्रिया (आह्वान/प्रेरणा)
• Type: Verb
• Root: बुध् (धातु) → causative बोधय-

• अश्विनौ: the two Aśvins
• अश्विनौ: कर्तृ (आगच्छताम्-कर्तारौ)
• Type: Noun (proper/deity)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• इह: here
• इह: अधिकरण (स्थान)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (avyaya)

• गच्छताम्: let them come / may they come
• गच्छताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गच्छ-

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — सोमस्य
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — पीतये
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• पीतये: for drinking
• पीतये: सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
• Type: Verbal noun (infinitival dative)
• Root: पा (धातु) → पीति (कृदन्त-प्रातिपदिक, ‘drinking’)