Rig Veda 1.155.5 — Mandala 1, Sukta 155, Mantra 5
Sukta 1.155
Rishi: Dīrghatamas Aucathya
Devata: Viṣṇu
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
द्वे इदस्य क्रमणे स्वर्दृशोऽभिख्याय मर्त्यो भुरण्यति । तृतीयमस्य नकिरा दधर्षति वयश्चन पतयन्तः पतत्रिणः ॥
Transliteration
dve id asya kramaṇe svaḥdṛśo 'bhikhyāya martyo bhuraṇyati | tṛtīyam asya nakir ā dadharṣati vayaś cana patayantaḥ patatriṇaḥ ||
Translation
द्वे इदस्य क्रमणे मर्त्यः स्वर्दृशोऽभिख्याय भुरण्यति; तृतीयमस्य न कश्चन दधर्षति—न च पतयन्तः पतत्रिणोऽपि।
Word by Word
द्वेtwo
द्वे:
Karma
TypeNoun (Numeral adjective)
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
इत्indeed / just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
अस्यof him / of this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्रमणे(two) strides / steps
क्रमणे:
Karma
TypeNoun
Rootक्रमण (प्रातिपदिक; √क्रम्)
स्वर्दृशःsky-seeing / heaven-gazing (ones)
स्वर्दृशः:
Kartā
TypeAdjective
Rootस्वर्दृश् (प्रातिपदिक; स्वः+दृश्)
अभिख्यायhaving beheld / having recognized
अभिख्याय:
—
TypeVerb (Gerund)
Rootअभि-√ख्या (धातु) → अभिख्याय (क्त्वान्त)
मर्त्यःa mortal
मर्त्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
भुरण्यतिstrives / hastens eagerly
भुरण्यति:
—
TypeVerb
Root√भुरण्/भुर् (धातु; वेदिक) → भुरण्यति
तृतीयम्the third
तृतीयम्:
Karma
TypeAdjective (Ordinal)
Rootतृतीय (संख्या-प्रातिपदिक)
अस्यof him / of this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नकिःno one
नकिः:
—
TypeIndeclinable
Rootनकिः (निपात/सर्वनाम-अव्यय)
आup to / completely
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
दधर्षतिdares / overcomes
दधर्षति:
—
TypeVerb
Root√धृष् (धातु) → दधर्षति
वयःa bird (winged creature)
वयः:
Kartā
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
चनeven / also
चन:
—
TypeIndeclinable
Rootचन (निपात; च+न)
पतयन्तःflying
पतयन्तः:
Kartā
TypeVerb (Participle)
Root√पत् (धातु) → पतयन्त् (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
पतत्रिणःwinged (ones), birds
पतत्रिणः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootपतत्रिन् (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.