Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

दधिमुख

विज्ञापनम् / Dadhimukha Reports the Madhuvana Incident

ततस्तैर्बहुभिर्वीरैर्वानरैर्वानरर्षभ।संरक्तनयनैः क्रोधाद्धरयः प्रविचालिताः।।।।

tatas tair bahubhir vīrair vānarair vānararṣabha | saṅraktanayanaiḥ krodhād harayaḥ pravicālitāḥ ||

ततः बहुभिः वीरैः वानरैः, क्रोधात् संरक्तनयनैः हरयः प्रविचालिताः; हे वानरर्षभ, ते रक्षिणः प्रचालितवन्तः।

tataḥthen
tataḥ:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAdverb 'then'
taiḥby them
taiḥ:
Kartṛ-karaṇa (कर्तृकरणम्)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3), Plural; 'by them' (guards)
bahubhiḥby many
bahubhiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3), Plural; modifies vīraiḥ/vānaraiḥ
vīraiḥby heroes
vīraiḥ:
Kartṛ-karaṇa (कर्तृकरणम्)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3), Plural; 'by heroes'
vānaraiḥby monkeys
vānaraiḥ:
Kartṛ-karaṇa (कर्तृकरणम्)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3), Plural; apposition to vīraiḥ
vānararṣabhaO bull among monkeys
vānararṣabha:
Sambodhana (सम्बोधनम्)
TypeNoun
Rootvānara + ṛṣabha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (सम्बोधन), Singular; address to Sugriva
saṃraktanayanaiḥwith reddened eyes
saṃraktanayanaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootsaṃrakta + nayana (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3), Plural; 'with reddened eyes' modifying the agents (taiḥ...vānaraiḥ)
krodhātfrom anger
krodhāt:
Hetu (हेतुः)
TypeNoun
Rootkrodha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (5), Singular; cause: 'from/through anger'
harayaḥmonkeys
harayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1), Plural; subject of pravicālitāḥ
pravicālitāḥwere driven away
pravicālitāḥ:
Kriyā (क्रिया; predicate)
TypeVerb
Rootpra-vi-√cal (धातु)
FormPast passive participle (क्त), Masculine Nominative Plural; predicate: 'driven away/chased off'

"O Sugriva! the vanara guards were chased away by the many heroic monkeys, angry and red-eyed.

V
Vānaras
G
guards (driven away, implied)

FAQs

Dharma warns against actions performed under uncontrolled anger; even strength and heroism become ethically misdirected when used to oppress others.

The conflict escalates: the enraged monkeys chase away the grove’s guards.

The implied virtue is kṣamā (forbearance); the verse shows how its absence turns a group into aggressors.