Shloka 16
राक्षसेन्द्रनिवेशनविचारः
Survey of Ravana’s Residence and Lanka’s Inner Quarters
Devanagari script
गृहाद्गृहं राक्षसानामुद्यानानि च वानरः।वीक्षमाणोऽह्यसंत्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः।।।।
Transliteration
gṛhād gṛhaṃ rākṣasānām udyānāni ca vānaraḥ |
vīkṣamāṇo hy asaṃtrastaḥ prāsādāṃś ca cacāra saḥ ||5.6.16||
Translation
वानरः असन्त्रस्तः राक्षसानां गृहाद्गृहं उद्यानानि च, प्रासादांश्च निरीक्षमाणः चचार सः॥
Word by Word
गृहात्from a house
गृहात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/ablative), एकवचन
गृहम्to (another) house
गृहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/object), एकवचन; गत्यर्थे द्वितीया (to/towards)
राक्षसानाम्of the demons
राक्षसानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध/genitive), बहुवचन
उद्यानानिgardens
उद्यानानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउद्यान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/object), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वानरःthe monkey
वानरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/subject), एकवचन
वीक्षमाणःobserving
वीक्षमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्त (present active participle), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (acting as subject-qualifier)
हिindeed
हि:
None (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारण/हेतु-भाव (indeed/for)
असंत्रस्तःundaunted
असंत्रस्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ- + संत्रस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), नञ्-प्रत्ययेन निषेध; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifier of वानरः/सः)
प्रासादान्mansions
प्रासादान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रासाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/object), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
चचारranged/went about
चचार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्शभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
Context
Courageous and swift, Hanuman sprang from Prahasta's house to Mahaparshva's, and so on.
Characters & Entities
H
HanumānR
rākṣasasL
LaṅkāFAQs
Dharma is perseverance in a just task: Hanumān continues systematic inquiry without panic, keeping truth-seeking (finding Sītā’s whereabouts) foremost.
Hanumān conducts a careful survey across residences and gardens in Laṅkā as part of his search mission.
Fearlessness joined with methodical observation.