Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

हनूमद्वृत्तान्तः—वानरबलप्रशंसा च

Hanuman’s Report and Praise of the Vanara Host

कथञ्चिन्मृगशाबाक्षी विश्वासमुपपादिता।।5.59.32।।ततः संभाषिता चैव सर्वमर्थं च दर्शिता।रामसुग्रीवसख्यं च श्रुत्वा प्रीतिमुपागता।।5.59.33।।

niyatas samudācāro bhaktir bhartari cottamā | yan na hanti daśagrīvaṃ sā mahātmā kṛtāgasam ||

नियतः सम्यगाचारः, भर्तरि चोत्तमा भक्तिः। तेन सा महात्मा दशग्रीवं कृतागसमपि न हन्ति॥

ekaveṇīdharāwearing a single braid
ekaveṇīdharā:
Karta-anvayi (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + veṇī (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक)
Formसमास: द्वितीया-तत्पुरुष/उपपद-तत्पुरुष ‘एकां वेणीं धरति’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
dīnāwretched
dīnā:
Karta-anvayi (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīna (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
bhartṛcintāparāyaṇāabsorbed in thoughts of her husband
bhartṛcintāparāyaṇā:
Karta-anvayi (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhartṛ (प्रातिपदिक) + cintā (प्रातिपदिक) + parāyaṇa (प्रातिपदिक)
Formसमास: षष्ठी-तत्पुरुष ‘भर्तुः चिन्तायां परायणः’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
adhaḥśayyālying on the ground
adhaḥśayyā:
Karta-anvayi (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootadhaḥ (अव्यय) + śayyā (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव ‘अधः शय्या’ = on the ground; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
vivarṇāṅgīwhose limbs had lost color
vivarṇāṅgī:
Karta-anvayi (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi + varṇa (प्रातिपदिक) + aṅgī (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि ‘विवर्णानि अङ्गानि यस्याः’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
padminīa lotus-plant
padminī:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootpadminī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (upamāna)
ivalike
iva:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय
himāgameat the coming of winter
himāgame:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothima (प्रातिपदिक) + āgama (प्रातिपदिक)
Formसमास: सप्तमी-तत्पुरुष ‘हिमस्य आगमे’; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

"I created a little confidence in the fawneyed lady by pacifying her and explaining her with great difficulty the alliance of Rama and Sugriva on hearing which she became happy.

S
Sita
R
Ravana (Dashagriva)

FAQs

Dharma is role-appropriate righteousness (maryādā): Sita does not take vengeance into her own hands, holding to her dharmic commitment and leaving Ravana’s punishment to the rightful agent (Rama).

Hanuman explains to Rama why Ravana, though guilty, was not destroyed by Sita’s spiritual power—her disciplined conduct and devotion restrain her.

Sita’s steadfast fidelity and self-governed conduct (niyama), expressing inner strength through restraint.